Ideeën voor actief leren
Toegepaste ethiek brengt filosofische theorieën naar de praktijk van alledag. In dit onderdeel passen leerlingen hun kennis van utilisme, plichtsethiek en deugdethiek toe op prangende maatschappelijke kwesties. We behandelen thema's zoals klimaatverandering, de ethiek van algoritmes en medische dilemma's. Dit is het moment waarop leerlingen ontdekken dat filosofie geen ivoren toren is, maar een noodzakelijk instrument voor beleidsvorming en persoonlijke keuzes.
Activiteit 01
De klas simuleert een commissie die moet beslissen over de toelating van een nieuwe AI-technologie in de zorg. Verschillende groepen vertegenwoordigen belanghebbenden (patiënten, ontwikkelaars, ethici) en moeten een gezamenlijk advies formuleren.
Welke morele plichten hebben we tegenover toekomstige generaties?
Activiteit 02
Leerlingen maken infographics over de verdeling van klimaatlasten tussen rijke en arme landen. Tijdens de gallery walk beoordelen ze elkaars werk op basis van ethische rechtvaardigheidsprincipes (zoals die van Rawls).
Mag kunstmatige intelligentie beslissen over leven en dood?
Activiteit 03
Leerlingen krijgen een casus over genetische modificatie (CRISPR). Ze overleggen in paren welke ethische theorie hier het meest zwaar weegt: de plicht om te genezen of de deugd van menselijke bescheidenheid.
Hoe verdelen we schaarse medische middelen rechtvaardig?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Toegepaste ethiek is gewoon je mening geven over een actueel onderwerp.
Toegepaste ethiek vereist een systematische onderbouwing vanuit ethische kaders. Door leerlingen te dwingen hun argumenten te labelen (bijv. 'dit is een utilistisch argument'), leren ze het verschil tussen een onderbuikgevoel en een filosofische positie.
Er is altijd één 'juist' filosofisch antwoord op een moreel probleem.
Verschillende theorieën kunnen tot verschillende, maar intern consistente conclusies leiden. Een debatvorm waarbij leerlingen van positie moeten wisselen, helpt hen inzien dat ethiek gaat over het wegen van waarden, niet over het vinden van een wiskundige oplossing.
Methodes gebruikt in dit overzicht