Ideeën voor actief leren
Plichtsethiek en utilisme vormen het fundament van de normatieve ethiek. In dit onderdeel leren leerlingen twee van de meest invloedrijke morele kaders kennen: de deontologie van Kant, die uitgaat van onvoorwaardelijke plichten, en het utilisme van Bentham en Mill, dat zich richt op de gevolgen van handelen. Deze theorieën bieden leerlingen de instrumenten om complexe morele dilemma's systematisch te analyseren.
Activiteit 01
Leerlingen worden verdeeld in 'Kantianen' en 'Utilisten'. Ze moeten verschillende variaties van het trolley-probleem oplossen en hun keuze verdedigen met strikte toepassing van de bijbehorende ethische regels.
Heiligt het doel altijd de middelen?
Activiteit 02
In kleine groepen krijgen leerlingen een maatschappelijk budget (bijvoorbeeld voor een nieuwe snelweg of een natuurpark). Ze moeten een utilistische berekening maken van het totale geluk en dit vervolgens toetsen aan Kants eis dat de mens nooit louter als middel gebruikt mag worden.
Wat is de categorische imperatief?
Activiteit 03
Leerlingen bedenken een situatie waarin ze hebben gelogen 'om bestwil'. Ze bespreken in tweetallen of Kant dit zou goedkeuren (categorische imperatief) en of het utilisme hier anders over denkt, waarna ze de conclusies delen met de klas.
Hoe berekenen we het grootste geluk voor de grootste groep?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Utilisme betekent dat je mag doen wat je zelf wilt, zolang je er maar gelukkig van wordt.
Utilisme kijkt naar het grootste geluk voor de grootste groep, niet naar individueel egoïsme. Een simulatie waarbij leerlingen offers moeten brengen voor het algemeen belang helpt om dit collectieve aspect van het utilisme te benadrukken.
Kants plichtsethiek is gewoon 'volg de regels'.
Kants ethiek draait om autonomie: je geeft jezelf de wet op basis van de rede. Door leerlingen zelf een 'universele wet' te laten formuleren voor een modern probleem, ontdekken ze dat het gaat om logische consistentie, niet om blinde gehoorzaamheid.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Deugdethiek en het Goede Leven
Bestudering van Aristoteles' deugdethiek en de rol van karakterontwikkeling in het bereiken van eudaimonia.
8 methodologies
Toegepaste Ethiek en Maatschappij
Toepassing van ethische theorieën op actuele vraagstukken zoals klimaatverandering, medische ethiek en AI.
8 methodologies