Paradigma's en Wetenschappelijke Revoluties
Analyse van de ontwikkeling van wetenschap aan de hand van denkers als Popper en Kuhn.
Kort samengevat:Wetenschapsfilosofie onderzoekt de fundamenten, methoden en implicaties van de wetenschap. In dit onderdeel kijken we naar de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis. We bespreken het falsificatie-principe van Karl Popper, die stelde dat wetenschap zich onderscheidt door de mogelijkheid om ongelijk te krijgen, en de paradigmaverschuivingen van Thomas Kuhn, die liet zien dat wetenschap niet altijd een lineair proces van vooruitgang is.
Over dit onderwerp
Wetenschapsfilosofie onderzoekt de fundamenten, methoden en implicaties van de wetenschap. In dit onderdeel kijken we naar de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis. We bespreken het falsificatie-principe van Karl Popper, die stelde dat wetenschap zich onderscheidt door de mogelijkheid om ongelijk te krijgen, en de paradigmaverschuivingen van Thomas Kuhn, die liet zien dat wetenschap niet altijd een lineair proces van vooruitgang is.
Conform SLO Domein E1 leren leerlingen kritisch te reflecteren op de wetenschappelijke methode. In de Nederlandse context, waar wetenschappelijk advies een grote rol speelt in beleid (denk aan het OMT of het PBL), is dit essentieel voor hun vorming. Door middel van historische casussen en simulaties van wetenschappelijke revoluties ontdekken leerlingen dat wetenschap een menselijke en soms feilbare onderneming is.
Kernvragen
- Wat is het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap?
- Hoe voltrekt zich een wetenschappelijke revolutie?
- Is wetenschappelijke kennis objectief?
Pas op voor deze misvattingen
Veelvoorkomende misvattingWetenschap is een verzameling van onomstotelijke feiten.
Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen
Wetenschap is een proces van voortdurende herziening. Door de geschiedenis van een specifiek wetenschappelijk concept (zoals het atoommodel) te onderzoeken, zien leerlingen dat 'waarheid' in de wetenschap vaak het best houdbare model van dat moment is.
Veelvoorkomende misvattingEen theorie is 'maar een theorie'.
Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen
In de wetenschap is een theorie een breed gedragen en getoetst verklaringskader. Een groepsopdracht waarbij leerlingen het verschil tussen een 'hypothese' en een 'wetenschappelijke theorie' definiëren, helpt dit misverstand uit de weg te ruimen.
Ideeën voor actief leren
Bekijk alle activiteiten→Simulatiespel
De Paradigmaverschuiving
De klas wordt verdeeld in een 'gevestigde orde' van wetenschappers en een groep 'revolutionairen' met een nieuwe theorie. Ze moeten proberen de rest van de klas te overtuigen, waarbij ze ervaren hoe lastig het is om een heersend paradigma omver te werpen.
Onderzoekskring
Wetenschap of Pseudoscience?
In kleine groepen krijgen leerlingen verschillende claims (bijv. astronomie vs. astrologie, homeopathie vs. geneeskunde). Ze moeten Poppers demarcatiecriterium toepassen om te bepalen welke claims wetenschappelijk zijn en waarom.
Denken-Delen-Uitwisselen
Het Inductieprobleem
Leerlingen proberen te bewijzen dat de zon morgen weer opkomt. In tweetallen ontdekken ze dat elke voorspelling gebaseerd is op inductie, en bespreken ze Humes kritiek dat inductie logisch gezien niet waterdicht is.