Ideeën voor actief leren
Ecologische en sociale rechtvaardigheid vormen de morele grens van de vrije markt. In dit onderdeel onderzoeken we of ons huidige economische systeem verenigbaar is met de grenzen van de planeet en de eis van een rechtvaardige verdeling van welvaart. We bespreken concepten als de 'tragedy of the commons', de ecologische voetafdruk en de verantwoordelijkheid van bedrijven in een mondiale markt.
Activiteit 01
Leerlingen spelen een spel waarbij ze gezamenlijke middelen (bijv. vissen in een vijver) moeten beheren. Ze ervaren hoe individueel eigenbelang kan leiden tot collectieve ondergang en moeten samen regels ontwerpen om dit te voorkomen.
Is kapitalisme verenigbaar met ecologische duurzaamheid?
Activiteit 02
De klas debatteert over de vraag of technologie ons gaat redden binnen het kapitalisme, of dat we fundamenteel anders moeten gaan leven en de markt moeten beteugelen om de klimaatcrisis te bezweren.
Hoe verdelen we welvaart op een rechtvaardige manier?
Activiteit 03
In kleine groepen brengen leerlingen de productieketen van een alledaags product in kaart. Ze analyseren de sociale en ecologische kosten die niet in de marktprijs zijn inbegrepen (externaliteiten) en stellen een 'eerlijke prijs' vast.
Welke verantwoordelijkheid hebben bedrijven?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Externaliteiten zijn kleine foutjes in de markt.
Externaliteiten (zoals vervuiling) zijn structurele gevolgen van de marktlogica waarbij kosten op de samenleving worden afgewenteld. Door een 'kosten-baten' analyse te maken van een fabriek, zien leerlingen dat de markt vaak onvolledige informatie geeft over de werkelijke prijs.
Duurzaamheid is alleen een kwestie van individuele keuzes.
Individuele keuzes zijn belangrijk, maar structurele verandering vereist collectieve actie en politieke kaders. Een rollenspel tussen een consument, een CEO en een politicus helpt leerlingen de verschillende niveaus van verantwoordelijkheid te begrijpen.
Methodes gebruikt in dit overzicht
De Vrije Markt en Mensbeelden
Onderzoek naar de homo economicus en hoe de vrije markt ons beeld van de mens en de samenleving vormt.
8 methodologies
Commodificatie en Vervreemding
Kritische analyse van Marx en hedendaagse denkers over de vermarkting van het menselijk leven.
8 methodologies
Examentraining en Argumentatie
Toepassen van filosofische vaardigheden en argumentatieleer op primaire teksten voor het centraal examen.
8 methodologies