Ideeën voor actief leren
In het examenthema 'Het Goede Leven en de Vrije Markt' onderzoeken we de diepe verbinding tussen economie en filosofie. We analyseren het mensbeeld van de 'homo economicus': de rationele, calculerende burger die streeft naar eigenbelang. We vragen ons af of dit model een accurate beschrijving is van wie we zijn en wat de gevolgen zijn voor onze samenleving als we de markt de vrije loop laten.
Activiteit 01
Leerlingen krijgen 'fictief geld' en moeten bieden op zaken als 'vriendschap', 'schone lucht', 'vrije tijd' en 'luxe goederen'. Na de veiling bespreken we wat er gebeurt als alles verhandelbaar wordt en of de prijs de werkelijke waarde weerspiegelt.
Is de mens van nature een rationele egoïst?
Activiteit 02
Leerlingen verdedigen de stelling dat de 'invisible hand' van Adam Smith nog steeds de beste manier is om een samenleving te ordenen, terwijl de tegenstanders wijzen op marktfalen en ongelijkheid in de huidige Nederlandse economie.
Hoe beïnvloedt de markt onze onderlinge relaties?
Activiteit 03
Leerlingen reflecteren op hun eigen keuzes (bijv. studiekeuze of aankopen). Ze bespreken in tweetallen in hoeverre zij handelen uit rationeel eigenbelang en welke andere waarden (zoals zorg of passie) hun keuzes beïnvloeden.
Maakt economische groei ons gelukkiger?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Adam Smith was een voorstander van ongebreideld egoïsme.
Smith benadrukte in zijn 'Theory of Moral Sentiments' juist het belang van sympathie en morele kaders. Door teksten van Smith te vergelijken, ontdekken leerlingen dat de vrije markt voor hem ingebed was in een morele gemeenschap.
De vrije markt is een natuurverschijnsel.
De markt is een door mensen gecreëerd instituut met specifieke regels en machtsstructuren. Een tijdlijn-oefening van de economische geschiedenis helpt leerlingen inzien hoe politieke keuzes de markt hebben gevormd.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Commodificatie en Vervreemding
Kritische analyse van Marx en hedendaagse denkers over de vermarkting van het menselijk leven.
8 methodologies
Ecologische en Sociale Rechtvaardigheid
Ethische reflectie op de grenzen van de vrije markt in relatie tot klimaat en ongelijkheid.
8 methodologies
Examentraining en Argumentatie
Toepassen van filosofische vaardigheden en argumentatieleer op primaire teksten voor het centraal examen.
8 methodologies