
Onderzoekskring
Leerlinggestuurd onderzoek naar zelfgekozen vragen
In een oogopslag
Duur
30–55 min
Groepsgrootte
12–32 leerlingen
Inrichting van de ruimte
Groepjes aan tafels met toegang tot bronmateriaal
Materialen
- Verzameling bronmateriaal
- Werkblad onderzoekscyclus
- Protocol voor het formuleren van vragen
- Format voor de presentatie van bevindingen
Taxonomie van Bloom
Sociaal-emotionele competenties
Wat is Onderzoekskring?
Onderzoekscirkels zijn samenwerkende, door leerlingen geleide onderzoeksgroepen waarin zij specifieke vragen binnen een breder thema onderzoeken. Het doel is om diepe conceptuele kennis en informatievaardigheden op te bouwen. Deze methodiek werkt omdat de cognitieve belasting verschuift van de leraar naar de leerling, waarbij gebruik wordt gemaakt van sociaal-constructivisme om de intrinsieke motivatie te vergroten. Door in kleine, zelfsturende teams te werken, houden leerlingen zich bezig met authentieke wetenschappelijke vaardigheden (zoals het brononderzoek, het synthetiseren van verschillende perspectieven en het presenteren van bevindingen) in plaats van passieve consumptie. Onderzoek toont aan dat deze autonomie-ondersteunende omgeving de metacognitie en retentie op de lange termijn verbetert. In tegenstelling tot traditioneel groepswerk leggen Onderzoekscirkels de nadruk op individuele verantwoordelijkheid via specifieke rollen en collectieve verantwoordelijkheid voor een gedeeld doel. Jouw rol als leraar verandert van zender naar facilitator die 'just-in-time' ondersteuning biedt, zodat leerlingen de kritische denkvaardigheden ontwikkelen die nodig zijn in de 21e eeuw.
Ideaal voor
Wanneer gebruik je het?
Leeftijdsgroepen
Geschikte vakken
Hoe voer je een Onderzoekskring uit?
Introduceer het overkoepelende thema
Presenteer een breed, boeiend onderwerp (bijv. ecosystemen of burgerrechten) en gebruik een 'prikkel' om nieuwsgierigheid en de eerste vragen op te roepen.
Vorm groepen op basis van interesse
Laat leerlingen specifieke deelvragen bedenken en deel ze in groepjes van 3 tot 5 in op basis van hun gedeelde onderzoeksinteresses.
Verdeel de groepsrollen
Wijs rollen toe of laat leerlingen kiezen (bijv. voorzitter, materiaalbeheerder, notulist, synthetisator) om individuele verantwoordelijkheid te waarborgen.
Voer begeleid onderzoek uit
Geef leerlingen toegang tot betrouwbare bronnen en media, en geef mini-lesjes over hoe je de geloofwaardigheid van een bron beoordeelt.
Synthetiseer en creëer
Laat de groepen hun bevindingen organiseren in een samenhangend format, zoals een digitale presentatie of infographic, die antwoord geeft op hun onderzoeksvraag.
Deel en leer van elkaar
Organiseer een 'kennis-marktplaats' of presentatieronde waarbij groepen hun bevindingen aan de rest van de klas leren.
Reflecteer op het proces
Sluit af met een individuele en groepsreflectie over wat er geleerd is over het onderwerp en hoe het onderzoeksproces de volgende keer beter kan.
Wetenschappelijke onderbouwing
Harvey, S., Daniels, H.
2015 · Heinemann Publishing, 2nd Edition
Deze studie toont aan dat onderzoek in kleine groepen de betrokkenheid en het leesbegrip van leerlingen aanzienlijk verhoogt, omdat ze authentieke vragen kunnen onderzoeken binnen een gestructureerd sociaal kader.
Wilhelm, J. D.
2016 · Scholastic Teaching Resources
Onderzoeksgebaseerde kaders verbeteren de schrijfvaardigheid en vakspecifieke geletterdheid door het leren te koppelen aan 'essentiële vragen' die lijken op echt professioneel onderzoek.
Guthrie, J. T., Wigfield, A., et al.
2004 · Journal of Educational Psychology, 96(3), 403-423
Het integreren van onderzoekscycli met samenwerkend leren leidt tot meer interesse en aanzienlijk betere prestaties op gestandaardiseerde toetsen vergeleken met traditioneel onderwijs.
Onderwerpen die goed passen bij Onderzoekskring
Bekijk curriculumonderwerpen waarbij Onderzoekskring een aanbevolen actieve leerstrategie is.

Nederland onder de zeespiegel
Groep 5 · Ontdekkingsreis door Nederland: Ruimte en Samenleving

Het weerbericht ontrafeld
Groep 5 · Ontdekkingsreis door Nederland: Ruimte en Samenleving

Leven onder de zeespiegel
Groep 6 · Ontdekkingsreis door Nederland en Europa

Energiebronnen
Groep 6 · Ontdekkingsreis door Nederland en Europa

De Natuur in Nederland
Groep 6 · Ontdekkingsreis door Nederland en Europa

Platentektoniek en Vulkanisme
Groep 7 · De Wereld in Kaart: Ruimte, Mens en Milieu

Plaattektoniek en Bevingen
Groep 8 · De Wereld in Kaart: Ontdekkingsreis door Groep 8

Plastic Soep en Afval
Groep 8 · De Wereld in Kaart: Ontdekkingsreis door Groep 8

Platentektoniek en Aardbevingen
Klas 1 VWO · De Wereld in Kaart: Ontdekking van de Aarde
Veelgestelde vragen
Wat is een Onderzoekscirkel in het onderwijs?
Hoe start ik met Onderzoekscirkels in mijn klas?
Wat zijn de voordelen van Onderzoekscirkels voor leerlingen?
Hoe beoordeel je het werk in Onderzoekscirkels?
Wat is de rol van de leraar tijdens Onderzoekscirkels?
Genereer een Missie met Onderzoekskring
Gebruik Flip Education om een volledig Onderzoekskring lesplan te maken, afgestemd op jullie curriculum en klaar voor gebruik in de klas.