Ideeën voor actief leren
Wetenschap is niet alleen een logisch proces, maar ook een historisch en sociaal proces. Thomas Kuhn introduceerde het concept van 'paradigma's': een gedeeld kader van aannames en methoden waarbinnen wetenschappers werken. In dit onderwerp leren leerlingen dat wetenschap zich niet lineair ontwikkelt, maar via radicale breuken of 'wetenschappelijke revoluties'.
Activiteit 01
Verdeel de klas in een 'gevestigde orde' (oud paradigma) en 'revolutionairen' (nieuw paradigma). De revolutionairen presenteren anomalieën die het oude model niet kan verklaren, terwijl de gevestigde orde probeert deze binnen hun kader te houden.
Hoe verandert wetenschappelijke kennis door de tijd heen?
Activiteit 02
Posters tonen verschillende momenten van verschuiving (bijv. van geocentrisch naar heliocentrisch wereldbeeld). Leerlingen noteren per station welke 'normale wetenschap' er was en wat de uiteindelijke crisis veroorzaakte.
Wat is een paradigmaverschuiving?
Activiteit 03
Leerlingen reflecteren op een huidig wetenschappelijk veld (bijv. de strijd tegen klimaatverandering of AI). Ze bespreken in paren welke onuitgesproken aannames ons huidige denken zouden kunnen beperken.
Is wetenschap volledig rationeel?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Een paradigmaverschuiving gebeurt zodra er één tegenbewijs is.
Wetenschappers houden vaak lang vast aan een paradigma door hulphypothesen te bedenken. Pas bij een opeenstapeling van problemen (crisis) vindt een revolutie plaats. Rollenspellen helpen leerlingen de psychologische weerstand van wetenschappers te begrijpen.
Kuhn vindt dat wetenschap 'ook maar een mening' is.
Kuhn beschrijft hoe wetenschap *werkt*, niet dat het willekeurig is. Hij laat zien dat rationaliteit binnen een context (paradigma) functioneert. Discussie over 'incommensurabiliteit' helpt dit te verduidelijken.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Demarcatie en Methode
Leerlingen onderzoeken het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap. De falsificatietheorie van Karl Popper staat hierbij centraal.
8 methodologies
Objectiviteit en Waarden in de Wetenschap
Dit onderwerp bekritiseert het idee van waardevrije wetenschap. Leerlingen onderzoeken de invloed van maatschappelijke en ethische waarden op wetenschappelijk onderzoek.
8 methodologies