Ideeën voor actief leren
Is wetenschap werkelijk waardevrij? In dit onderwerp onderzoeken we de invloed van maatschappelijke, politieke en ethische waarden op wetenschappelijk onderzoek. We kijken naar hoe de keuze van onderzoeksonderwerpen, de interpretatie van data en de financiering van onderzoek beïnvloed worden door de context. Dit raakt aan de kritiek op de traditionele objectiviteit.
Activiteit 01
Leerlingen analyseren verschillende onderzoeksrapporten (bijv. over voeding of energie) en kijken naar de financieringsbronnen. Ze onderzoeken of en hoe de belangen van de financier de onderzoeksvragen of conclusies kunnen hebben beïnvloed.
Kan wetenschap ooit volledig objectief zijn?
Activiteit 02
Een debat over de stelling: 'Wetenschappers mogen zich niet uitlaten over politieke kwesties'. Leerlingen wegen de noodzaak van objectiviteit af tegen de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de expert.
Welke rol spelen ethische waarden in wetenschappelijk onderzoek?
Activiteit 03
Leerlingen denken na over groepen of onderwerpen die historisch gezien genegeerd zijn door de wetenschap (bijv. vrouwen in medisch onderzoek). Ze bespreken in paren hoe waarden de wetenschappelijke agenda sturen.
Wie bepaalt de wetenschappelijke agenda?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Als wetenschap niet 100% objectief is, is het onbetrouwbaar.
Erkenning van waarden kan wetenschap juist sterker maken door kritische reflectie. Door leerlingen 'goede' en 'slechte' beïnvloeding te laten onderscheiden, leren ze dat betrouwbaarheid afhangt van transparantie en methode.
Feiten en waarden zijn altijd strikt gescheiden.
In veel wetenschappen (zoals geneeskunde of economie) zijn waarden verweven met de basisbegrippen (wat is 'gezond' of 'welvaart'?). Casestudies helpen leerlingen deze 'dikke concepten' te herkennen.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Demarcatie en Methode
Leerlingen onderzoeken het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap. De falsificatietheorie van Karl Popper staat hierbij centraal.
8 methodologies
Paradigma's en Wetenschappelijke Revoluties
De theorie van Thomas Kuhn over paradigmawisselingen wordt geanalyseerd. Leerlingen leren dat wetenschap niet alleen een lineair proces van accumulatie is.
8 methodologies