Ideeën voor actief leren
Wetenschapsfilosofie begint bij de vraag wat wetenschap onderscheidt van andere vormen van kennis. In dit onderwerp staat het demarcatieprobleem centraal. We bestuderen Karl Poppers falsificatietheorie: een theorie is pas wetenschappelijk als ze weerlegd kan worden. Dit zetten we af tegen het inductieprobleem en de verificatie-eis van de Wiener Kreis.
Activiteit 01
Leerlingen onderzoeken claims van astrologie, homeopathie en psychoanalyse. Ze passen Poppers falsificatie-criterium toe om te bepalen of deze claims als wetenschappelijk beschouwd kunnen worden.
Wat maakt een theorie wetenschappelijk?
Activiteit 02
Leerlingen proberen een algemene wet te formuleren op basis van waarnemingen (inductie). In paren proberen ze elkaars wetten te 'falsifiëren' met één tegenvoorbeeld. Hoe zeker is onze kennis dan nog?
Waarom is falsifieerbaarheid belangrijk?
Activiteit 03
Een debat over de stelling: 'Een wetenschapper die zijn eigen theorie probeert te bewijzen, is een slechte wetenschapper'. Leerlingen verkennen de psychologische weerstand tegen falsificatie.
Is inductie een geldige wetenschappelijke methode?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Wetenschap bewijst dat iets definitief waar is.
Volgens Popper kunnen we theorieën nooit definitief bewijzen (verifiëren), alleen voorlopig niet weerleggen. Door leerlingen zelf theorieën te laten testen, ervaren ze dat wetenschap een proces van 'trial and error' is.
Falsifieerbaar betekent dat een theorie onwaar is.
Het betekent dat de theorie *weerlegd zou kunnen worden* door waarneming. Een theorie die alles verklaart en nergens door wordt tegengesproken, is volgens Popper juist verdacht (onwetenschappelijk).
Methodes gebruikt in dit overzicht
Paradigma's en Wetenschappelijke Revoluties
De theorie van Thomas Kuhn over paradigmawisselingen wordt geanalyseerd. Leerlingen leren dat wetenschap niet alleen een lineair proces van accumulatie is.
8 methodologies
Objectiviteit en Waarden in de Wetenschap
Dit onderwerp bekritiseert het idee van waardevrije wetenschap. Leerlingen onderzoeken de invloed van maatschappelijke en ethische waarden op wetenschappelijk onderzoek.
8 methodologies