Ideeën voor actief leren
Rechtvaardigheid is een van de meest bedebatteerde begrippen in de politieke filosofie (SLO Domein E2). We focussen op verdelende rechtvaardigheid: hoe verdelen we rijkdom, kansen en lasten in een samenleving? Centraal staat John Rawls met zijn invloedrijke boek 'A Theory of Justice'. We onderzoeken zijn gedachte-experiment van de 'sluier van onwetendheid' en de principes die daaruit voortvloeien.
Activiteit 01
Leerlingen moeten in groepjes regels maken voor een nieuwe klas (cijfers, spreektijd, straffen). Ze weten echter niet of ze straks de 'slimste', de 'drukste' of de 'verlegenste' leerling zullen zijn. Dit dwingt hen tot rechtvaardige keuzes.
Wat is een rechtvaardige samenleving?
Activiteit 02
Hang verschillende stellingen op over verdeling (bijv. 'Iedereen hetzelfde loon' vs. 'Loon naar werken'). Leerlingen lopen rond en plakken stickers bij de stelling die zij het meest rechtvaardig vinden, en noteren waarom.
Hoe moeten we rijkdom en kansen verdelen?
Activiteit 03
Leg Rawls' verschilbeginsel uit (ongelijkheid is alleen oké als het de zwaksten helpt). Leerlingen bedenken in tweetallen een voorbeeld uit de praktijk waar dit wel of juist niet gebeurt en delen dit met de groep.
Wat houdt de sluier van onwetendheid in?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Rechtvaardigheid betekent dat iedereen precies hetzelfde krijgt.
Dit is slechts één vorm (egalitarisme). Rawls laat zien dat ongelijkheid rechtvaardig kan zijn als het de positie van de minstbedeelden verbetert. Actieve simulaties helpen leerlingen dit genuanceerde verschil te begrijpen.
De sluier van onwetendheid is bedoeld om te voorspellen wat er gaat gebeuren.
Het is een moreel instrument om onpartijdigheid te garanderen. Het helpt ons te bepalen wat eerlijk is, ongeacht onze eigen belangen. Door het zelf te doen, ervaren leerlingen de kracht van onpartijdigheid.
Methodes gebruikt in dit overzicht