Nederland · SLO Kerndoelen en Eindtermen
Klas 4 VWO Filosofie.
Filosofie in klas 4 laat leerlingen kennismaken met de fundamenten van het filosofisch denken en de belangrijkste denktradities. Leerlingen ontwikkelen hun kritische denkvaardigheden door te reflecteren op fundamentele vragen rondom kennis, ethiek, de mens en de samenleving.
01Inleiding in de Filosofie en Vaardigheden
Een verkenning van wat filosofie is en het aanleren van basisvaardigheden zoals argumenteren en logisch redeneren.
Leerlingen ontdekken het verschil tussen filosofische, wetenschappelijke en alledaagse vragen. Ze maken kennis met de verwondering als startpunt van het denken.
De basis van logisch redeneren, het herkennen van drogredenen en het opbouwen van een geldig argument.
Kennismaking met de dialoogvorm van Socrates en het belang van kritisch doorvragen om tot de kern te komen.
02Wijsgerige Antropologie
Onderzoek naar de aard van de mens, de relatie tussen lichaam en geest, en wat ons onderscheidt van dieren en machines.
Het dualisme van Descartes versus monistische theorieën over de menselijke natuur en het bewustzijn.
De discussie over de vrije wil en in hoeverre ons gedrag bepaald wordt door natuurwetten of genetica.
De grens tussen menselijke intelligentie, dierlijk bewustzijn en de opkomst van kunstmatige intelligentie.
03Ethiek
Bestudering van klassieke morele theorieën en het toepassen hiervan op hedendaagse ethische dilemma's.
Een vergelijking tussen de categorische imperatief van Kant en het utilitarisme van Bentham en Mill.
De benadering van Aristoteles waarin karakterontwikkeling en het vinden van het 'gouden midden' centraal staan.
Het analyseren van actuele morele vraagstukken, zoals medische ethiek of klimaatethiek, met behulp van de geleerde theorieën.
04Kennisleer
Onderzoek naar de oorsprong, aard en grenzen van menselijke kennis en de betrouwbaarheid van onze zintuigen.
De strijd tussen denkers die geloven dat kennis uit de rede komt en zij die zintuiglijke ervaring centraal stellen.
De twijfel als filosofisch instrument en de zoektocht naar een onbetwijfelbaar fundament voor kennis.
Verschillende opvattingen over wat 'waarheid' is, waaronder de correspondentie-, coherentie- en pragmatische theorie.
05Sociale en Politieke Filosofie
Reflectie op de inrichting van de samenleving, rechtvaardigheid, macht en de rol van de staat.
De theorieën van Hobbes, Locke en Rousseau over de overgang van de natuurtoestand naar een georganiseerde staat.
Onderzoek naar verdelende rechtvaardigheid, met speciale aandacht voor John Rawls en zijn 'sluier van onwetendheid'.
De grenzen van individuele vrijheid binnen een democratie en de paradox van tolerantie.