Ideeën voor actief leren
Het sociaal contract is een hoeksteen van de sociale en politieke filosofie (SLO Domein E1). We onderzoeken de hypothetische 'natuurtoestand' van de mens: hoe zouden we leven zonder overheid? We vergelijken de pessimistische visie van Hobbes (oorlog van allen tegen allen) met de meer optimistische visies van Locke (natuurlijke rechten) en Rousseau (de algemene wil).
Activiteit 01
De klas is gestrand op een eiland zonder regels. In groepjes moeten ze binnen 15 minuten drie basisregels en een manier van besluitvorming afspreken. Daarna vergelijken we hun 'contracten' met die van Hobbes en Locke.
Waarom hebben we een overheid nodig?
Activiteit 02
Debatteer over de stelling: 'Voor onze veiligheid moeten we bereid zijn al onze privacy op te geven aan een sterke leider'. Gebruik de argumenten van Hobbes over de angst voor de dood versus de vrijheid van Locke.
Wat is de natuurtoestand van de mens?
Activiteit 03
Leerlingen noteren of zij denken dat mensen van nature goed of slecht zijn. In tweetallen bespreken ze hoe dit mensbeeld hun ideale vorm van bestuur beïnvloedt (bijv. veel controle of veel vrijheid).
Welke rechten moet de staat beschermen?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Het sociaal contract is een echt document dat ooit getekend is.
Het is een gedachte-experiment om de legitimiteit van de staat te verklaren. Door zelf een contract op te stellen, begrijpen leerlingen dat het gaat om een filosofische rechtvaardiging, niet om een historisch feit.
Hobbes wilde een dictator omdat hij van geweld hield.
Hobbes wilde juist vrede en veiligheid. Hij geloofde dat alleen een absolute macht de chaos van de natuurtoestand kon voorkomen. Actieve discussie over veiligheid helpt leerlingen zijn logica te begrijpen.
Methodes gebruikt in dit overzicht