Economie · Klas 6 VWO

Ideeën voor actief leren

Marktfalen en Overheidsgrijpen

De markt is niet perfect. In dit blok herhalen en verdiepen we het concept marktfalen. We kijken naar externe effecten, collectieve goederen en de rol van asymmetrische informatie. Dit sluit aan bij Domein F1 en F2. Een belangrijk instrument hierbij is de speltheorie.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• Syllabus VWO Economie Domein F1
• Syllabus VWO Economie Domein F2

• 20–50 min
• Duo's → Hele klas
• 3 activiteiten

Activiteit 01

• Simulatiespel
• 50 min · Kleine groepjes

Simulatiespel: Het Klimaat-Dilemma

Leerlingen spelen in groepen 'landen' die moeten beslissen om wel of niet te investeren in CO2-reductie. De opbrengst is collectief, maar de kosten zijn individueel. Ze ervaren hoe lastig het is om tot een optimaal evenwicht te komen zonder centrale afspraken.

Hoe kan de overheid negatieve externe effecten internaliseren?

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Sociaal Bewustzijn
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Gallery Walk
• 30 min · Hele klas

Gallery Walk: Externe Effecten in de buurt

Leerlingen hangen foto's op van situaties in hun eigen omgeving (bijv. een vliegveld, een park, een fabriek). Anderen lopen rond en noteren of er sprake is van positieve of negatieve externe effecten en hoe de overheid dit momenteel reguleert.

Waarom leidt het gevangenendilemma vaak tot een suboptimaal evenwicht?

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Relatievaardigheden
• Sociaal Bewustzijn

Activiteit 03

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 20 min · Duo's

Denken-Delen-Uitwisselen: Het Free-rider probleem

Leerlingen bedenken voorbeelden van collectieve goederen waarbij mensen proberen niet te betalen (bijv. zwartrijden of defensie). Ze bespreken in paren waarom de markt dit soort goederen nooit uit zichzelf zou produceren.

Hoe lossen we het free-rider probleem op?

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

---

Pas op voor deze misvattingen

• Een extern effect is hetzelfde als een nadeel voor de koper van een product.

  Een extern effect raakt een buitenstaander die niet bij de transactie betrokken is; door voorbeelden uit de eigen omgeving te analyseren in de gallery walk wordt dit onderscheid tussen private en maatschappelijke kosten duidelijk.

• In een gevangenendilemma kiezen mensen altijd voor de slechtste optie.

  Ze kiezen voor hun dominante strategie, wat leidt tot een suboptimaal evenwicht; via simulaties leren leerlingen dat communicatie en sancties dit gedrag kunnen veranderen.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Simulatiespel
• Gallery Walk
• Denken-Delen-Uitwisselen