Citizenship · Groep 1 · Wie ben ik? · 1.º Período

Mijn lichaam en gevoelens

We verkennen verschillende emoties zoals blij, boos en verdrietig. Kinderen leren deze gevoelens bij zichzelf en anderen te herkennen.

Kort samengevat:Binnen dit thema verkennen we de basis van sociaal-emotionele ontwikkeling. Kinderen in groep 1 leren dat hun lichaam signalen geeft over hoe ze zich voelen. We richten ons op het herkennen van de vier basisemoties: blij, boos, verdrietig en bang. Dit sluit direct aan bij Kerndoel 34, waarbij leerlingen leren zorg te dragen voor hun eigen lichamelijke en psychische gezondheid, en Kerndoel 37 over het gedrag van henzelf en anderen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• Kerndoel 34
• Kerndoel 37

Over dit onderwerp

Binnen dit thema verkennen we de basis van sociaal-emotionele ontwikkeling. Kinderen in groep 1 leren dat hun lichaam signalen geeft over hoe ze zich voelen. We richten ons op het herkennen van de vier basisemoties: blij, boos, verdrietig en bang. Dit sluit direct aan bij Kerndoel 34, waarbij leerlingen leren zorg te dragen voor hun eigen lichamelijke en psychische gezondheid, en Kerndoel 37 over het gedrag van henzelf en anderen.

Het begrijpen van gevoelens is essentieel voor de persoonsvorming van het jonge kind. Door emoties een naam te geven, krijgen kinderen meer grip op hun eigen reacties en ontwikkelen ze empathie voor klasgenootjes. Dit vormt de basis voor een veilig pedagogisch klimaat waarin iedereen zichzelf mag zijn. Dit onderwerp komt tot leven wanneer leerlingen fysiek kunnen oefenen met gezichtsuitdrukkingen en lichaamshoudingen in een veilige omgeving.

Kernvragen

1. Hoe voel jij je vandaag?
2. Wat doe je als je boos bent?
3. Hoe zie je dat iemand verdrietig is?

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Kinderen denken vaak dat 'boos zijn' hetzelfde is als 'stout zijn'.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Het is belangrijk om uit te leggen dat de emotie boosheid er mag zijn, maar dat het gedrag (zoals slaan) de grens is. Door middel van rollenspellen kunnen kinderen oefenen met boos zijn zonder anderen pijn te doen.

Veelvoorkomende misvatting

Leerlingen geloven soms dat je maar één emotie tegelijk kunt voelen.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

In de praktijk kunnen gevoelens door elkaar lopen. Door situaties te bespreken waarin je bijvoorbeeld bang én dapper bent, leren kinderen de nuance herkennen die ze via directe instructie alleen lastig oppikken.

Ideeën voor actief leren

Rollenspel

De Emotie-spiegel

Kinderen staan in tweetallen tegenover elkaar. De ene leerling beeldt een emotie uit met het gezicht en lichaam, terwijl de andere leerling dit als een spiegel nadoet en raadt welk gevoel het is.

15 min·Duo's

Onderzoekskring

De Gevoelens-speurtocht

De leerkracht verspreidt kaarten met foto's van gezichten in de klas. In kleine groepjes zoeken kinderen naar een specifieke emotie en bespreken ze waarom die persoon zich zo zou voelen.

20 min·Kleine groepjes

Denken-Delen-Uitwisselen

Wat doet mijn buik?

De leerkracht stelt een vraag over een fysiek gevoel, zoals kriebels in de buik bij blijdschap. Kinderen denken eerst zelf na, bespreken dit met hun buurman en delen hun ervaringen daarna met de kring.

10 min·Hele klas

Veelgestelde vragen

Hoe help ik een kind dat zijn emoties nog niet kan verwoorden?

Gebruik visuele hulpmiddelen zoals een emotie-meter of pictogrammen. Door het kind te laten aanwijzen hoe het zich voelt, verlaag je de drempel. Actieve werkvormen waarbij ze emoties fysiek uitbeelden helpen ook om de link tussen het gevoel in hun lijf en het woord te leggen.

Vanaf welke leeftijd begrijpen kinderen de gevoelens van anderen?

Rond de leeftijd van vier jaar begint de ontwikkeling van de 'Theory of Mind'. Kinderen in groep 1 gaan beseffen dat een ander iets anders kan voelen dan zijzelf. Dit proces versnelt door veel samen te werken en situaties vanuit een ander perspectief te bekijken.

Hoe kan actieve werkvormen helpen bij het begrijpen van gevoelens?

Actieve werkvormen zoals rollenspellen en simulaties laten kinderen emoties letterlijk belichamen. In plaats van alleen te luisteren naar een verhaal, ervaren ze hoe een houding verandert bij verdriet of blijdschap. Dit zorgt voor een diepere verankering van de begrippen in hun geheugen en bevordert de sociale interactie direct in de praktijk.

Wat doe ik als een kind overprikkeld raakt tijdens deze activiteiten?

Zorg voor een duidelijke structuur en een rustige plek in de klas waar een kind zich kan terugtrekken. Observeer goed tijdens de actieve opdrachten en bied ondersteuning door de emotie te benoemen: ik zie dat het nu even te druk voor je is.