Beeldende vorming · Groep 3 · Beweging en Dans · Zomerperiode

Ruimte in Dans: Solo en Groep

Leerlingen experimenteren met het gebruik van de ruimte, zowel individueel als in een groep, tijdens het dansen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Dans: Ruimte
• SLO: Basisonderwijs - Kunstzinnige oriëntatie: Samenspel

Over dit onderwerp

In dit afsluitende onderwerp komen alle geleerde vaardigheden samen: leerlingen creëren hun eigen dansreeks. Ze leren hoe ze verschillende bewegingen achter elkaar kunnen zetten (compositie) en hoe ze deze als groep kunnen uitvoeren. Dit sluit aan bij de SLO kerndoelen voor dans (compositie) en reflectie op eigen werk.

Het maken van een eigen dans stimuleert de autonomie en het samenwerkingsvermogen. Leerlingen moeten keuzes maken, compromissen sluiten en elkaars sterke punten benutten. Het presenteren voor een publiek (de rest van de klas) is een essentieel onderdeel van het proces, waarbij ze leren om te gaan met spanning en trots. Studenten begrijpen de structuur van een dans sneller door zelf de rol van choreograaf aan te nemen en hun keuzes te beargumenteren aan hun groepsgenoten.

Kernvragen

1. Analyseer hoe je de ruimte om je heen kunt gebruiken om je bewegingen groter of kleiner te maken.
2. Verklaar hoe je in een groep kunt dansen zonder elkaar in de weg te lopen.
3. Ontwerp een korte groepsdans waarin je bewust gebruik maakt van de ruimte.

Leerdoelen

• Leerlingen analyseren hoe ze de ruimte om zich heen kunnen gebruiken om hun bewegingen groter of kleiner te maken.
• Leerlingen verklaren hoe ze in een groep kunnen dansen zonder elkaar in de weg te lopen.
• Leerlingen ontwerpen een korte groepsdans waarin ze bewust gebruik maken van de ruimte.
• Leerlingen demonstreren hoe ze individuele en groepsruimte in een dansopdracht kunnen toepassen.

Voordat je begint

Basisbewegingen en Lichaamsbewustzijn

Waarom: Leerlingen moeten basale bewegingen zoals lopen, springen en draaien beheersen om hiermee de ruimte te kunnen verkennen.

Samenwerken in Kleine Groepen

Waarom: Leerlingen moeten al enige ervaring hebben met samenwerken om effectief een groepsdans te kunnen creëren en uitvoeren.

Kernbegrippen

Persoonlijke ruimte	De ruimte direct om je eigen lichaam heen, die je gebruikt als je alleen danst of beweegt.
Gedeelde ruimte	De ruimte die je met anderen deelt tijdens een groepsdans, waarbij je rekening moet houden met elkaars bewegingen.
Niveau	De hoogte waarop je beweegt, bijvoorbeeld laag bij de grond, op middelhoogte of hoog in de lucht.
Richting	De weg die je lichaam opgaat in de ruimte, zoals naar voren, achteren, opzij, diagonaal of ronddraaiend.
Dynamiek	De manier waarop je beweegt, bijvoorbeeld snel of langzaam, krachtig of zacht.

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Een dans moet heel lang duren om goed te zijn.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Leerlingen willen vaak te veel. Leer hen dat een korte, krachtige reeks van drie of vier bewegingen die goed worden uitgevoerd, veel meer indruk maakt dan een lange reeks die ze vergeten.

Veelvoorkomende misvatting

Iedereen in het groepje moet precies hetzelfde doen.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Hoewel synchroon dansen knap is, kan een dans ook interessant zijn als leerlingen na elkaar bewegen (canon) of verschillende rollen hebben. Dit ontdekken ze door te experimenteren met timing.

Ideeën voor actief leren

Onderzoekskring: De Bewegings-puzzel

Elk groepje krijgt drie kaartjes met woorden (bijv. 'draai', 'sprong', 'zwaai'). Ze moeten deze drie bewegingen in een volgorde zetten en een manier vinden om ze vloeiend in elkaar over te laten lopen.

30 min·Kleine groepjes

Simulatiespel: De Choreograaf

Binnen een groepje is één leerling de choreograaf die een beweging bedenkt. De anderen voeren deze uit. Na twee minuten wisselt de rol, totdat iedereen een 'stukje' van de dans heeft bedacht.

25 min·Kleine groepjes

Gallery Walk: Complimenten-ronde

Na de presentaties geven leerlingen elkaar feedback met de 'twee sterren en een wens' methode: ze noemen twee dingen die ze heel goed vonden en één ding dat de groep de volgende keer kan proberen.

20 min·Hele klas

Verbinding met de Echte Wereld

• Professionele dansers, zoals die in het Nederlands Dans Theater, gebruiken de ruimte continu om hun choreografieën vorm te geven. Ze moeten zowel hun persoonlijke ruimte als de grotere podiumruimte benutten om het verhaal te vertellen.
• Bij sportevenementen, zoals de opening van de Olympische Spelen, werken grote groepen artiesten samen om de ruimte van het stadion te vullen met indrukwekkende dans- en bewegingspatronen.

Toetsideeën

Snelle Controle

Observeer leerlingen terwijl ze individueel de ruimte verkennen. Stel vragen als: 'Hoe kun je deze beweging groter maken?' of 'Welke andere richting kun je nu kiezen?' Noteer observaties over hun gebruik van ruimte en dynamiek.

Discussievraag

Na een groepsopdracht, vraag de leerlingen: 'Wat was het moeilijkst bij het dansen in een groep? Hoe hebben jullie ervoor gezorgd dat je elkaar niet in de weg liep?' Laat ze concrete voorbeelden geven van oplossingen.

Peerbeoordeling

Laat leerlingen in kleine groepen een korte dans ontwerpen. Geef ze een checklist met punten zoals: 'Gebruiken ze de hele ruimte?', 'Houden ze rekening met elkaar?', 'Zijn de bewegingen gevarieerd?'. Leerlingen beoordelen elkaars dans op basis van deze checklist.

Veelgestelde vragen

Hoe help ik groepjes die ruzie maken over de pasjes?

Introduceer een democratisch systeem of geef elk kind een eigen 'moment' in de dans waar zij mogen bepalen wat er gebeurt. Focus op het gezamenlijke einddoel: de presentatie.

Wat is een goede structuur voor een dans in groep 3?

Houd vast aan: een duidelijk begin (bevriezen), het middendeel (de 3-4 gekozen bewegingen) en een duidelijk einde (weer bevriezen). Dit geeft de leerlingen houvast en rust.

Hoe beoordeel ik een eigen dans volgens de SLO doelen?

Kijk niet naar de technische perfectie, maar naar de inzet, de samenwerking en het vermogen om een reeks bewegingen te onthouden en uit te voeren. Reflectie op het proces is minstens zo belangrijk.

Waarom is presenteren voor de klas zo waardevol?

Het bouwt zelfvertrouwen op en leert kinderen om een 'actieve kijker' te zijn. Door als publiek respectvol te kijken en opbouwende feedback te geven, ontstaat er een veilige en stimulerende leeromgeving in de klas.