Wiskunde · Groep 3

Ideeën voor actief leren

Splitsen van Getallen tot 10

Actief splitsen met concrete materialen bouwt direct begrip op, omdat leerlingen getallen tastbaar verdelen in plaats van abstract te manipuleren. Door beweging, manipulatie en sociale interactie verankeren de '10-vriendjes' zich sneller in het geheugen en wordt automatisering gestimuleerd.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Getallen en bewerkingen
• SLO: Basisonderwijs - Basisvaardigheden rekenen

• 20–40 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Placemat-methode
• 20 min · Duo's

Kaartspel: 10-vriendjes Vangen

Deel kaarten uit met getallen 1-9. In paren leggen leerlingen twee kaarten die samen 10 maken, zoals 7 en 3. Wie het eerst een set van alle 10-vriendjes heeft, wint. Bespreken achteraf welke paren het snelst gevonden werden.

Analyseer waarom het kennen van '10-vriendjes' essentieel is voor sneller rekenen.

Facilitatietip

Bij '10-vriendjes Vangen' loop je rond en luister je naar de gesprekken om te horen welke splitsingen leerlingen noemen en welke ze nog over het hoofd zien.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaart met een getal tot 10. Vraag hen om op de achterkant twee manieren te tekenen waarop dit getal gesplitst kan worden. Benoem specifiek of ze '10-vriendjes' hebben gebruikt.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Placemat-methode
• 30 min · Kleine groepjes

Manipulatief: Tellerstokjes Splitsen

Geef groepjes stokjes of blokjes tot 10. Leerlingen splitsen een getal in twee hopen en leggen ze naast 10-vriendjes-kaarten. Ze vergelijken hun splitsingen en kiezen de beste voor een som. Ronden af met klassenbord.

Verklaar hoe het splitsen van getallen ons helpt bij het oplossen van optel- en aftreksommen.

Facilitatietip

Leg bij 'Tellerstokjes Splitsen' de stokjes horizontaal neer en vraag leerlingen om ze met hun handen te verdelen, zodat ze het verband tussen de delen en het geheel direct zien.

Waar je op moet letten

Laat leerlingen met fiches een getal splitsen. Vraag: 'Hoeveel fiches heb je in totaal? Hoeveel heb je er in de linkerhand en hoeveel in de rechterhand?' Noteer de antwoorden om te zien of ze de relatie tussen de delen en het geheel begrijpen.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Placemat-methode
• 25 min · Hele klas

Dobbelsteenrace: Splitsen tot 10

Rol een dobbelsteen en splits het getal tot 10 met een tweede rol of partner. Noteer paren op een scorekaart. Whole class vergelijkt wie de meeste unieke 10-vriendjes vond en bespreekt strategieën.

Ontwerp verschillende manieren om een getal te splitsen en vergelijk hun effectiviteit.

Facilitatietip

Tijdens 'Dobbelsteenrace: Splitsen tot 10' geef je leerlingen precies 30 seconden per worp om beide splitsingen te noemen, zodat ze snelheid combineren met accuratesse.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Waarom is het handig om te weten dat 6 en 4 samen 10 zijn als je moet rekenen?' Laat leerlingen in tweetallen hierover praten en daarna hun ideeën delen met de klas.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Placemat-methode
• 40 min · Kleine groepjes

Stationrotatie: Splitsmanieren

Richt vier stations in: tellen met blokjes, tekenen van splitsingen, kaartenmatchen en sommen oplossen. Groepen rotëren, observeren en presenteren één nieuwe ontdekking.

Analyseer waarom het kennen van '10-vriendjes' essentieel is voor sneller rekenen.

Facilitatietip

Zet bij 'Stationrotatie: Splitsmanieren' stroken papier klaar waarop leerlingen hun splitsingen noteren, zodat je hun werk direct kunt vergelijken en bespreken.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaart met een getal tot 10. Vraag hen om op de achterkant twee manieren te tekenen waarop dit getal gesplitst kan worden. Benoem specifiek of ze '10-vriendjes' hebben gebruikt.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete materialen zoals tellerstokjes en fiches om de relatie tussen delen en geheel te laten zien. Vermijd directe uitleg over splitsen als aftrekken; laat leerlingen zelf ontdekken dat splitsen een optelling naar 10 is. Gebruik sociale leeractiviteiten zoals tweetalengesprekken om verschillende perspectieven te delen. Observeer welke splitsingen leerlingen spontaan gebruiken en herhaal deze in latere activiteiten om automatisering te versterken.

Succesvolle leerlingen tonen flexibiliteit in het splitsen van getallen tot 10 en herkennen snel welke splitsingen handige '10-vriendjes' zijn. Ze kunnen hun keuzes verwoorden en toepassen in nieuwe situaties, zoals bij optellen en aftrekken over de 10.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens '10-vriendjes Vangen' zien sommige leerlingen alleen 1+9 voor 10 en denken dat dit de enige mogelijke splitsing is.

  Stel tijdens het spel vragen zoals: 'Welke andere splitsing kun je maken met deze kaart?' en moedig leerlingen aan om alle mogelijkheden te noemen met hun kaarten.

• Tijdens 'Tellerstokjes Splitsen' verwarren leerlingen splitsen met aftrekken, bijvoorbeeld door te zeggen 'Ik heb 6 fiches en leg er 4 weg, dus ik heb nog 2 over'.

  Vraag de leerling om de fiches weer terug te leggen en benadruk dat splitsen gaat om het verdelen in twee groepen, niet om wegnemen. Laat ze de twee groepen tellen en benoemen.

• Tijdens 'Dobbelsteenrace: Splitsen tot 10' denken leerlingen dat 10-vriendjes alleen moeten worden onthouden en niet worden begrepen.

  Laat leerlingen na het spel vertellen waarom bepaalde splitsingen handig zijn, zoals: 'Waarom is 6+4 handig als je 7+6 moet berekenen?' en laat ze dit met materialen demonstreren.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Placemat-methode