Skip to content
Filosofie · Klas 5 VWO

Ideeën voor actief leren

Scepticisme en Zekerheid

Scepticisme daagt onze pretentie uit dat we de wereld werkelijk kunnen kennen. In dit onderwerp verkennen we de radicale twijfel van Descartes en moderne varianten zoals het 'brein in een vat' gedachte-experiment. We onderzoeken of er een onbetwijfelbaar fundament voor kennis bestaat (zoals het 'Cogito Ergo Sum') of dat we gevangen zitten in onze eigen subjectiviteit.

SLO Kerndoelen en EindtermenDomein D: KennisleerDomein A: Vaardigheden (A2)
20–45 minDuo's → Hele klas3 activiteiten

Activiteit 01

Simulatiespel40 min · Kleine groepjes

Gedachte-experiment: De Kwade Demoon

In kleine groepen proberen leerlingen bewijzen te vinden dat ze op dit moment *niet* bedrogen worden door een almachtige demon of een simulatie. Ze presenteren hun 'onweerlegbare' bewijs aan de rest van de klas.

Kunnen we ooit iets met absolute zekerheid weten?
ToepassenAnalyserenEvaluerenCreërenSociaal BewustzijnBesluitvorming
Volledige les genereren

Activiteit 02

Denken-Delen-Uitwisselen: Wat weet je 100% zeker?

Leerlingen schrijven drie dingen op die ze absoluut zeker weten. In paren proberen ze elkaars zekerheden onderuit te halen met sceptische argumenten. Wat blijft er aan het einde over?

Hoe weten we dat we niet dromen?
BegrijpenToepassenAnalyserenZelfbewustzijnRelatievaardigheden
Volledige les genereren

Activiteit 03

Formeel debat45 min · Hele klas

Formeel debat: Is scepticisme leefbaar?

Een debat over de stelling: 'Een echte scepticus kan niet handelen in de wereld'. Leerlingen onderzoeken het verschil tussen theoretische twijfel en praktische zekerheid.

Is scepticisme een houdbare positie?
AnalyserenEvaluerenCreërenZelfmanagementBesluitvorming
Volledige les genereren

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen


Pas op voor deze misvattingen

  • Scepticisme betekent dat niets waar is.

    Scepticisme stelt dat we niet kunnen *weten* of iets waar is, of dat we geen goede gronden hebben voor onze overtuigingen. Door het onderscheid tussen 'waarheid' en 'zekerheid' te bespreken, begrijpen leerlingen de nuance.

  • Descartes was zelf een scepticus.

    Descartes gebruikte scepticisme alleen als *methode* om juist tot een onwankelbaar fundament te komen. Actieve reconstructie van zijn argumentatie helpt leerlingen inzien dat hij de twijfel wilde overwinnen.


Methodes gebruikt in dit overzicht