Ideeën voor actief leren
Wat maakt een verdeling van goederen en kansen rechtvaardig? In dit onderwerp staat de 'Theory of Justice' van John Rawls centraal. We onderzoeken zijn beroemde gedachte-experiment van de 'sluier van onwetendheid' en de principes die daaruit voortvloeien, zoals het verschilprincipe. We contrasteren dit met libertaire visies (Nozick) en communitaristische kritiek.
Activiteit 01
Leerlingen moeten in groepen een nieuw belasting- en zorgstelsel ontwerpen. Ze weten echter niet of ze in de nieuwe maatschappij rijk, arm, gezond of ziek zullen zijn. Na het ontwerp 'onthullen' ze hun identiteit en evalueren ze het resultaat.
Wat is een rechtvaardige samenleving?
Activiteit 02
Een debat over herverdeling. De ene kant verdedigt Rawls (rechtvaardigheid als eerlijkheid), de andere kant verdedigt Nozick (rechtvaardigheid als rechtmatig eigendom). Ze passen dit toe op een casus over erfbelasting.
Hoe moeten we rijkdom en kansen verdelen?
Activiteit 03
Leerlingen denken na over de vraag of talent en inzet volledig je eigen verdienste zijn. Ze bespreken in paren of iemand die 'slim geboren' is, recht heeft op een veel hoger salaris, refererend aan Rawls' visie op de 'natuurlijke loterij'.
Is ongelijkheid ooit gerechtvaardigd?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Rawls wil dat iedereen precies evenveel krijgt (communisme).
Rawls staat ongelijkheid toe, mits dit in het voordeel is van de minstbedeelden (het verschilprincipe). Door simulaties zien leerlingen dat prikkels voor talent ook de armsten kunnen helpen.
Rechtvaardigheid is gewoon wat de meerderheid eerlijk vindt.
Rawls zoekt naar rationele principes waar *iedereen* mee akkoord zou gaan vanuit een onpartijdige positie. Actieve discussie over de 'sluier' helpt leerlingen het verschil tussen eigenbelang en onpartijdigheid te zien.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Het Sociaal Contract
Leerlingen bestuderen de oorsprong van de staat aan de hand van sociaalcontracttheorieën van Hobbes, Locke en Rousseau. Ze analyseren de legitimiteit van overheidsmacht.
8 methodologies
Macht en Vrijheid
Leerlingen onderzoeken de spanning tussen individuele vrijheid en staatsmacht. Concepten zoals negatieve en positieve vrijheid (Berlin) en disciplinerende macht (Foucault) komen aan bod.
8 methodologies