Ideeën voor actief leren
In dit laatste onderwerp onderzoeken we de complexe relatie tussen macht en vrijheid. We analyseren het onderscheid van Isaiah Berlin tussen negatieve vrijheid (vrij zijn *van* bemoeienis) en positieve vrijheid (vrij zijn *tot* zelfontplooiing). Daarnaast kijken we met Michel Foucault naar hoe macht niet alleen van bovenaf komt, maar verweven is in onze taal, instituties en ons gedrag (disciplinering).
Activiteit 01
Leerlingen onderzoeken in groepjes hoe macht en disciplinering zichtbaar zijn in de architectuur, de regels en de digitale systemen (zoals Magister) van hun eigen school. Ze presenteren hun bevindingen aan de hand van Foucault.
Waar liggen de grenzen van individuele vrijheid?
Activiteit 02
Een debat over de vraag of de overheid burgers mag 'nudgen' (subtiel sturen) naar gezonde keuzes. Leerlingen gebruiken Berlin's concepten om te bepalen of dit de vrijheid vergroot of juist beperkt.
Hoe oefent de moderne samenleving macht uit over individuen?
Activiteit 03
Leerlingen reflecteren op hoe algoritmes hun keuzes beïnvloeden. Ze bespreken in paren of ze 'negatief vrij' zijn (niemand dwingt hen) maar misschien 'positief onvrij' (ze zijn slaaf van hun impulsen).
Mag de staat ingrijpen om burgers tegen zichzelf te beschermen?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Macht is altijd iets slechts dat door een tiran wordt uitgeoefend.
Volgens Foucault is macht productief en overal aanwezig; het vormt wie we zijn. Door leerlingen alledaagse voorbeelden van 'normalisering' te laten zoeken, begrijpen ze dat macht subtieler werkt dan alleen onderdrukking.
Vrijheid betekent gewoon dat je alles kunt doen wat je wilt.
Dit is slechts negatieve vrijheid. Positieve vrijheid vraagt om zelfbeheersing en de middelen om je doelen te bereiken. Discussie over verslaving of groepsdruk helpt dit onderscheid te verduidelijken.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Het Sociaal Contract
Leerlingen bestuderen de oorsprong van de staat aan de hand van sociaalcontracttheorieën van Hobbes, Locke en Rousseau. Ze analyseren de legitimiteit van overheidsmacht.
8 methodologies
Rechtvaardigheid en Gelijkheid
De theorie van rechtvaardigheid van John Rawls wordt behandeld, inclusief de 'sluier van onwetendheid'. Leerlingen debatteren over de verdeling van welvaart en kansen.
8 methodologies