Ideeën voor actief leren
Wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat iets 'waar' is? In dit onderdeel onderzoeken we de drie grote waarheidstheorieën (SLO Domein D3). De correspondentietheorie stelt dat waarheid overeenstemming is met de feiten. De coherentietheorie kijkt of een uitspraak past binnen een groter systeem van overtuigingen. De pragmatische theorie stelt dat waar is wat 'werkt' in de praktijk.
Activiteit 01
Geef leerlingen drie verschillende claims (bijv. 'Het regent', '2+2=4', 'Democratie is goed'). Ze moeten per claim bepalen welke waarheidstheorie het meest geschikt is om de claim te toetsen en waarom.
Wat betekent het als een uitspraak 'waar' is?
Activiteit 02
Bedenk een overtuiging die misschien niet bewezen kan worden maar wel nuttig is (bijv. 'mensen zijn diep van binnen goed'). Bespreek in tweetallen of dit volgens de pragmatische theorie 'waar' genoemd mag worden.
Is waarheid objectief of subjectief?
Activiteit 03
Onderzoek een bekend voorbeeld van desinformatie. Leerlingen analyseren hoe deze claim 'waar' lijkt volgens de coherentietheorie (het past in een bubbel) maar faalt volgens de correspondentietheorie (geen feiten).
Hoe bepalen we wat een feit is?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Waarheid is voor iedereen anders (subjectivisme).
Hoewel perspectieven verschillen, streven de meeste waarheidstheorieën naar een vorm van intersubjectiviteit of objectiviteit. Actieve discussie over feiten (zoals zwaartekracht) helpt leerlingen inzien dat niet alles 'slechts een mening' is.
Als iets logisch samenhangt (coherentie), dan is het waar.
Een goed geschreven fantasy-roman is coherent maar niet waar volgens de correspondentietheorie. Door voorbeelden te vergelijken, leren leerlingen dat coherentie een noodzakelijke maar vaak onvoldoende voorwaarde is.
Methodes gebruikt in dit overzicht