Ideeën voor actief leren
Hoewel de markt veel zaken efficiënt regelt, zijn er gebieden waar de overheid moet ingrijpen. In dit thema onderzoeken leerlingen de rol van de overheid bij het leveren van collectieve goederen, zoals dijken en politie, die de markt niet uit zichzelf produceert. Dit sluit aan bij SLO Kerndoel 46 over de gemengde economie.
Activiteit 01
De klas debatteert over de stelling: 'De overheid moet een hoge belasting invoeren op ongezonde voeding'. Leerlingen gebruiken argumenten over volksgezondheid versus keuzevrijheid en de effectiviteit van prijssturing.
Waarom produceert de overheid bepaalde goederen zelf?
Activiteit 02
Groepen krijgen een lijst met goederen (onderwijs, straatverlichting, Netflix, defensie). Ze onderzoeken waarom sommige goederen door de overheid worden betaald en andere door de markt, en presenteren hun criteria.
Hoe kan de overheid ongewenst gedrag ontmoedigen?
Activiteit 03
Leerlingen bedenken individueel een positief en negatief extern effect van een vliegvakantie. In tweetallen bespreken ze hoe de overheid de negatieve effecten kan belasten en de positieve kan stimuleren.
Wat is het verschil tussen de vrije markt en een gemengde economie?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Collectieve goederen zijn gratis.
Niets is gratis; collectieve goederen worden betaald van belastinggeld. Door leerlingen de kosten van bijvoorbeeld een kilometer snelweg op te laten zoeken, beseffen ze dat 'gratis' voorzieningen grote publieke investeringen vereisen.
De overheid grijpt alleen in om geld te verdienen.
Hoewel accijnzen geld opbrengen, is het hoofddoel vaak gedragsbeïnvloeding of het corrigeren van marktfalen. Een analyse van waar belastinggeld aan wordt uitgegeven (zorg, onderwijs) helpt dit beeld te nuanceren.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Vraag, Aanbod en Prijsvorming
De werking van het marktmechanisme wordt uitgelegd aan de hand van vraag- en aanbodlijnen. Leerlingen zien hoe de evenwichtsprijs tot stand komt.
8 methodologies
Belastingen en Inkomensverdeling
Een introductie in het belastingstelsel en de herverdeling van inkomens. Leerlingen leren over directe en indirecte belastingen en het solidariteitsbeginsel.
8 methodologies