Digitale geletterdheid · Groep 5 · Informatievaardigheden · 2.º Período

Informatie verwerken in eigen woorden

Leerlingen leren hoe ze gevonden informatie kunnen samenvatten en in hun eigen woorden kunnen opschrijven. Ze begrijpen waarom kopiëren en plakken niet is toegestaan.

Kort samengevat:Informatie verwerken in eigen woorden is een cruciale stap in het leerproces. In groep 5 leren leerlingen dat het simpelweg kopiëren en plakken van teksten (plagiaat) niet alleen niet mag, maar ook niet helpt bij het begrijpen van de stof. Dit onderwerp richt zich op het samenvatten van informatie en het parafraseren van bronnen. Het sluit aan bij de SLO-doelen voor informatievaardigheden en de kerndoelen voor Nederlands (begrijpend lezen).

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO Informatievaardigheden - Verwerken en presenteren
• Kerndoel 54

Over dit onderwerp

Informatie verwerken in eigen woorden is een cruciale stap in het leerproces. In groep 5 leren leerlingen dat het simpelweg kopiëren en plakken van teksten (plagiaat) niet alleen niet mag, maar ook niet helpt bij het begrijpen van de stof. Dit onderwerp richt zich op het samenvatten van informatie en het parafraseren van bronnen. Het sluit aan bij de SLO-doelen voor informatievaardigheden en de kerndoelen voor Nederlands (begrijpend lezen).

In de Nederlandse onderwijspraktijk maken leerlingen vaak werkstukken. Door hen te leren hoe ze bronnen moeten vermelden en hoe ze een tekst 'eigen' maken, leggen we de basis voor academische integriteit. Actieve werkvormen waarbij leerlingen elkaars teksten 'vertalen' naar begrijpelijke taal voor een jonger kind, helpen hen om de essentie van een tekst echt te doorgronden.

Kernvragen

1. Hoe maak je een goede samenvatting van een webtekst?
2. Waarom mag je teksten niet zomaar kopiëren?
3. Hoe verwijs je naar de bron die je hebt gebruikt?

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Als ik een paar woorden verander, is het mijn eigen tekst.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Leerlingen denken dat synoniemen gebruiken genoeg is. Door hen te vragen de tekst weg te leggen en dan pas te vertellen wat ze hebben gelezen, leren ze de betekenis echt in eigen woorden te vatten.

Veelvoorkomende misvatting

Bronnen vermelden is alleen voor volwassenen.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Kinderen denken dat het niet uitmaakt waar informatie vandaan komt. Door het te vergelijken met 'lenen zonder te vragen' (stelen), begrijpen ze sneller waarom een linkje naar de website erbij hoort.

Ideeën voor actief leren

Peer Teaching

De Vertaler

Leerlingen lezen een moeilijke tekst over een historisch figuur en moeten de kern in drie zinnen uitleggen aan een klasgenoot die de tekst niet heeft gelezen.

25 min·Duo's

Onderzoekskring

De Plagiaat-Politie

Geef leerlingen een brontekst en drie 'werkstukken'. Ze moeten aanwijzen welk werkstuk gekopieerd is en welke in eigen woorden is geschreven, inclusief bewijsvoering.

30 min·Kleine groepjes

Denken-Delen-Uitwisselen

De Bronnen-Boom

Na het vinden van informatie tekenen leerlingen een boom waarbij de wortels de bronnen zijn en de bladeren hun eigen zinnen. Ze bespreken met een partner of de bladeren echt anders zijn dan de wortels.

30 min·Duo's

Veelgestelde vragen

Hoe leer ik leerlingen samenvatten zonder te kopiëren?

Gebruik de 'sleutelwoorden-methode'. Laat leerlingen drie belangrijke woorden uit een alinea opschrijven, de brontekst sluiten, en vervolgens met die drie woorden zelf een nieuwe zin maken.

Wat is een acceptabele bronvermelding voor groep 5?

Op dit niveau is de naam van de website en de datum waarop ze het gelezen hebben voldoende. Het gaat om het aanleren van de gewoonte, niet om complexe APA-stijlen.

Waarom is kopiëren en plakken zo verleidelijk voor hen?

Het is vaak een gebrek aan zelfvertrouwen in hun eigen schrijfvaardigheid of een gebrek aan begrip van de tekst. Actieve werkvormen die focussen op mondelinge uitleg nemen die drempel weg.

Hoe helpt peer-uitleg bij het voorkomen van plagiaat?

Wanneer een leerling iets aan een ander moet uitleggen, kan hij niet simpelweg voorlezen. Hij wordt gedwongen de informatie te verwerken en in eigen woorden uit te spreken, wat de beste training is voor het later opschrijven.