Wiskunde · Groep 3

Ideeën voor actief leren

Splitsen van Getallen tot 20

Actief leren werkt bij splitsen tot 20 omdat leerlingen door manipuleren en bewegen de abstracte strategie concreet ervaren. Door getallen te bouwen en te splitsen met materialen, verbinden ze de 10 als ankerpunt met hun eigen denkstappen. Dit maakt de overgang van tellen naar handig rekenen zichtbaar en voelbaar.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Getallen en bewerkingen
• SLO: Basisonderwijs - Basisvaardigheden rekenen

• 20–45 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 45 min · Kleine groepjes

Stationrotatie: Splitsstations

Richt vier stations in: 1) Tienbakjes vullen voor splitsen via 10, 2) Kaarten matchen met sommen, 3) Dobbelsteenworp en splitsen noteren, 4) Partneroptellen met tellers. Groepen rouleren elke 10 minuten en leggen waarnemingen vast in een logboek.

Verklaar hoe het splitsen via de 10 een complexere som vereenvoudigt.

Facilitatietip

Bij Splitsstations: geef elke groep een set getalkaarten en leg uit dat ze eerst het getal moeten bouwen voordat ze splitsen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaart met een som zoals 7 + 6. Vraag hen om de som op te lossen door eerst aan te vullen tot 10 en dit op te schrijven met behulp van een splitskaart of getalbeelden. Controleer of ze de 6 correct splitsen in 3 + 3.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 20 min · Duo's

Paarwerk: Splitskaarten

Deel kaarten met getallen tot 20 en sommen uit. Partners splitsen het getal via 10 en controleren elkaars som. Wissel kaarten na drie rondes en bespreek succesvolle strategieën.

Analyseer de overeenkomsten en verschillen tussen het splitsen van getallen tot 10 en tot 20.

Facilitatietip

Bij Splitskaarten: loop rond en luister naar hoe leerlingen hun splitsingen verwoorden, vooral bij de stap 'eerst naar 10'.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Waarom is het handig om eerst tot 10 aan te vullen bij sommen zoals 9 + 4?'. Laat leerlingen in tweetallen hierover praten en daarna hun antwoord delen met de klas, waarbij ze de 10 als 'brug' benoemen.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 30 min · Hele klas

Klasspel: Splitsrace

Teken een parcours op de vloer met vakken voor getallen. Leerlingen lopen en splitsen hardop via 10, met timer. Winnaar deelt strategie met de klas.

Ontwerp een strategie om een getal boven de 10 te splitsen in drie delen.

Facilitatietip

Bij Splitsrace: speel de eerste ronde mee om zeker te weten dat leerlingen de regels snappen en de 10 als doel begrijpen.

Waar je op moet letten

Laat leerlingen een getal tot 20 kiezen, bijvoorbeeld 13. Vraag hen om dit getal op twee manieren te splitsen, waarbij één splitsing via de 10 gaat (bijvoorbeeld 10 + 3) en de andere splitsing in drie delen (bijvoorbeeld 5 + 5 + 3). Ze schrijven de splitsingen op.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 25 min · Individueel

Individueel: Strategieontwerp

Geef werkblad met sommen boven 10. Leerlingen ontwerpen eigen splitsing in drie delen en tekenen met stokjes. Plak resultaten op het bord voor klassikale vergelijking.

Verklaar hoe het splitsen via de 10 een complexere som vereenvoudigt.

Facilitatietip

Bij Strategieontwerp: laat leerlingen hun eigen splitskaarten tekenen en geef ze feedback op de duidelijkheid van hun uitleg.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaart met een som zoals 7 + 6. Vraag hen om de som op te lossen door eerst aan te vullen tot 10 en dit op te schrijven met behulp van een splitskaart of getalbeelden. Controleer of ze de 6 correct splitsen in 3 + 3.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met materialen zoals rekenrekken of MAB-blokken om de 10 als ankerpunt tastbaar te maken. Vermijd abstracte uitleg zonder context; leerlingen moeten eerst ervaren hoe splitsen sommen versnelt. Gebruik dagelijks korte reflectiemomenten om strategieën te vergelijken en te benoemen wat werkt. Onderzoek toont aan dat leerlingen die de 10 als brug gebruiken, minder fouten maken bij optellen en aftrekken.

Succesvolle leerlingen splitsen getallen flexibel via de 10, gebruiken de splitsing om sommen snel uit te rekenen en kunnen hun aanpak verwoorden. Ze passen de strategie toe in verschillende contexten en herkennen wanneer splitsen handig is, zoals bij 9 + 5 of 12 - 7.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens Splitskaarten in paren zien we dat leerlingen denken dat getallen altijd in twee gelijke delen moeten worden gesplitst.

  Geef elk paar een set kaarten met ongelijke splitsingen, zoals 13 in 10 + 3 of 8 + 5, en vraag hen te bespreken waarom deze splitsingen handig zijn bij het rekenen.

• Tijdens Splitsstations met manipulatieven bouwen leerlingen de 10 niet als ankerpunt.

  Geef elk station een bak met 10 knopen of blokken en vraag leerlingen eerst het getal tot 10 te bouwen voordat ze verder splitsen, bijvoorbeeld 13 als 10 + 3.

• Tijdens Splitsrace en klasspelletjes gebruiken leerlingen splitsen alleen voor optellen, niet voor getalbegrip.

  Laat leerlingen na het spel in tweetallen bespreken hoe splitsen helpt bij aftrekken, bijvoorbeeld bij 15 - 7 door eerst 15 te splitsen in 10 + 5 en dan 7 te splitsen in 5 + 2.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Denken-Delen-Uitwisselen