Natuur en techniek · Groep 3

Ideeën voor actief leren

Ademen

Actief leren werkt goed voor dit onderwerp omdat kinderen door eigen ervaring ontdekken hoe hun lichaam werkt. Zintuigen zoals zien, voelen en horen maken abstracte processen tastbaar en onthoudbaar.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Biologie - Ademhaling
• SLO: Voortgezet onderwijs - Biologie - Menselijk lichaam

• 20–35 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Ervaringsgericht leren
• 20 min · Individueel

Spiegelobservatie: In- en Uitademen

Geef elk kind een kleine spiegel. Laat ze de spiegel voor mond en neus houden en rustig in- en uitademen. Observeer de condensvorming en bespreek het verschil tussen in- en uitademen. Teken de waarnemingen na.

Hoe adem jij in en uit?

Facilitatietip

Zorg bij de spiegelobservatie dat elk kind minimaal twee minuten observeert hoe de spiegel beslaat bij uitademen en verdwijnt bij inademen.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met een tekening van een persoon die rent en een persoon die stilzit. Vraag hen om op te schrijven of te tekenen hoe de ademhaling bij deze twee personen verschilt en waarom.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement
• Sociaal Bewustzijn

Activiteit 02

• Ervaringsgericht leren
• 30 min · Duo's

Ballonlongen: Model Bouwen

Gebruik twee ballonnen als longen, een fles als borstkas en strotten als luchtpijp. Blaas de ballonnen op door in de fles te ademen. Bespreek hoe de borstkas uitzet bij inademen. Probeer in paren.

Wat haal jij uit de lucht als jij inademt en wat blaas jij weer uit?

Facilitatietip

Geef bij de ballonlongen duidelijk aan dat de ballon niet de longen zijn, maar het model de werking van de ademhaling laat zien.

Waar je op moet letten

Laat de kinderen om de beurt met een spiegel voor hun mond uitademen. Vraag: 'Wat zie je op de spiegel? Wat zegt dat over de lucht die je uitademt?' Bespreek de antwoorden klassikaal.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement
• Sociaal Bewustzijn

Activiteit 03

• Ervaringsgericht leren
• 25 min · Kleine groepjes

Ademhalingsrace: Rennen en Tellen

Laat kinderen 30 seconden rennen op de plek. Tel daarna hun ademhalingen per minuut en vergelijk met rust. Herhaal na rusten en bespreek veranderingen in kleine groepen.

Vertel hoe jouw ademhaling verandert als jij rent of rustig zit.

Facilitatietip

Meet bij de ademhalingsrace precies 30 seconden en laat kinderen hun tellingen direct opschrijven na afloop.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Wat gebeurt er met de lucht als je die inademt en wat gebeurt er met de lucht als je die uitademt?' Laat de kinderen in tweetallen hierover praten en daarna hun ideeën delen met de klas. Benoem de termen zuurstof en koolstofdioxide.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement
• Sociaal Bewustzijn

Activiteit 04

• Ervaringsgericht leren
• 35 min · Kleine groepjes

Brooddoosproef: CO2 Detecteren

Vul een brooddoos met kalkwater en laat kinderen uitademen erin. Observeer de kleurverandering door CO2. Vergelijk met inademen en bespreek zuurstof versus koolstofdioxide.

Hoe adem jij in en uit?

Facilitatietip

Zet bij de brooddoosproef de bakjes met spiegel en bakpoeder op tafel neer zodat alle kinderen de reactie kunnen zien.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met een tekening van een persoon die rent en een persoon die stilzit. Vraag hen om op te schrijven of te tekenen hoe de ademhaling bij deze twee personen verschilt en waarom.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement
• Sociaal Bewustzijn

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Leer kinderen eerst het proces te voelen met hun eigen handen op hun buik en borst. Vermijd lange uitleg voor ze het zelf ervaren hebben. Gebruik hun eigen taal en vraag hen om hun waarnemingen te beschrijven in plaats van direct wetenschappelijke termen te introduceren. Onderzoek toont aan dat kinderen eerder begrijpen dat ademen een circulair proces is als ze het zelf kunnen zien en voelen.

Succesvol leren ziet eruit als kinderen zelfstandig kunnen uitleggen hoe ademen werkt, de rol van neus en mond herkennen en de invloed van activiteit op hun ademhaling waarnemen. Ze gebruiken begrippen als zuurstof en koolstofdioxide in hun eigen woorden.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Lucht verdwijnt helemaal in de longen bij inademen.

  During de spiegelobservatie, laat kinderen zien dat de spiegel beslaat bij uitademen en dat de lucht die ze uitademen vochtig is. Gebruik de ballon die opbolt bij inademen om te laten zien dat lucht wordt verplaatst en niet opgeslagen.

• Ademhaling is altijd hetzelfde, ongeacht activiteit.

  During de ademhalingsrace, vraag kinderen hun ademhalingssnelheid te tellen na rustig zitten en direct na rennen. Vergelijk de resultaten en bespreek waarom de ademhaling sneller wordt.

• Je ademt alleen met je mond.

  During de spiegelobservatie, laat kinderen zowel door hun neus als mond ademen en observeer de verschillen in spiegelbeslag. Benadruk dat de neus lucht filtert en de mond vooral bij inspanning gebruikt wordt.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Ervaringsgericht leren