Maatschappijwetenschappen · Klas 5 VWO · Verandering en Modernisering · 4.º Período

Globalisering en Internationale Verhoudingen

Leerlingen onderzoeken hoe de wereld steeds meer verbonden raakt en wat dit betekent voor nationale soevereiniteit en cultuur.

Kort samengevat:Globalisering is het proces waarbij de wereld op economisch, politiek en cultureel gebied steeds meer verbonden raakt. In deze laatste module van klas 5 onderzoeken leerlingen de drijvende krachten achter dit proces, zoals technologische innovatie en de liberalisering van de wereldhandel (Domein E). We kijken naar de impact hiervan op de nationale soevereiniteit van Nederland binnen de Europese Unie.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• Domein E: Verandering (Subdomein E3)
• Domein A: Vaardigheden (A4)

Over dit onderwerp

Globalisering is het proces waarbij de wereld op economisch, politiek en cultureel gebied steeds meer verbonden raakt. In deze laatste module van klas 5 onderzoeken leerlingen de drijvende krachten achter dit proces, zoals technologische innovatie en de liberalisering van de wereldhandel (Domein E). We kijken naar de impact hiervan op de nationale soevereiniteit van Nederland binnen de Europese Unie.

Globalisering brengt zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Leerlingen analyseren de groeiende kloof tussen de 'winnaars' van globalisering (hoogopgeleide wereldburgers) en de 'verliezers' (mensen wiens banen verdwijnen naar lagelonenlanden). Ook de culturele gevolgen, zoals de spanning tussen amerikanisering en de herwaardering van lokale identiteit, komen aan bod.

Dit onderwerp vraagt om een mondiale blik. Door middel van simulaties van internationale topontmoetingen of het analyseren van mondiale productieketens, ontdekken leerlingen hoe hun eigen consumptiegedrag verbonden is met wereldwijde machtsverhoudingen. Dit bevordert hun wereldburgerschap en kritisch denkvermogen.

Kernvragen

1. Wat zijn de belangrijkste drijvende krachten achter globalisering?
2. Hoe beïnvloedt globalisering de nationale soevereiniteit van staten?
3. Leidt globalisering tot een eenheidscultuur of juist tot meer culturele diversiteit?

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Globalisering leidt tot één wereldwijde eenheidscultuur.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Hoewel er sprake is van amerikanisering, zien we ook 'glokalisering' (wereldwijde producten met een lokale aanpassing) en een sterke terugslag naar lokale identiteit. Actieve analyse van lokale trends laat zien dat cultuur juist diverser kan worden door globalisering.

Veelvoorkomende misvatting

Nationale staten hebben geen macht meer door de macht van multinationals.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Hoewel de invloed van bedrijven groot is, blijven staten de enige actoren die wetten kunnen maken en belastingen kunnen heffen. Door te kijken naar internationale regelgeving ontdekken leerlingen dat staten hun macht nu vaker collectief uitoefenen.

Ideeën voor actief leren

Simulatiespel

De VN-Klimaattop

Leerlingen vertegenwoordigen verschillende landen (rijke westerse landen, opkomende economieën, kwetsbare eilandstaten). Ze moeten onderhandelen over een wereldwijd klimaatakkoord. Ze ervaren hoe nationale belangen botsen met mondiale noodzaak.

60 min·Kleine groepjes

Onderzoekskring

De Reis van mijn Smartphone

In tweetallen brengen leerlingen de productieketen van een alledaags product in kaart. Waar komen de grondstoffen vandaan? Waar vindt de assemblage plaats? Ze presenteren hun bevindingen en bespreken de ethische en politieke aspecten van deze keten.

45 min·Duo's

Formeel debat

Europese Integratie

Aan de hand van de stelling 'Nederland moet meer soevereiniteit overdragen aan de EU om mondiale problemen op te lossen' voeren leerlingen een debat. Ze gebruiken begrippen als democratisch tekort, economische integratie en nationale identiteit.

40 min·Hele klas

Veelgestelde vragen

Wat zijn de drie dimensies van globalisering?

De drie dimensies zijn: economisch (vrijhandel, multinationals), politiek (EU, VN, internationale verdragen) en cultureel (uitwisseling van ideeën, media, levensstijlen). Deze dimensies beïnvloeden en versterken elkaar voortdurend.

Wat is het verschil tussen soevereiniteit en autonomie?

Soevereiniteit is het formele recht van een staat om zelfstandig besluiten te nemen. Autonomie is de feitelijke mogelijkheid om die besluiten ook echt uit te voeren zonder afhankelijk te zijn van anderen. Globalisering beperkt vaak de autonomie van staten.

Wat wordt bedoeld met 'glokalisering'?

Glokalisering is de vermenging van globale en lokale invloeden. Een voorbeeld is een fastfoodketen die wereldwijd dezelfde formule hanteert, maar in elk land specifieke lokale gerechten op het menu zet om aan te sluiten bij de cultuur.

Hoe helpt een simulatie van een internationale top bij het begrijpen van globalisering?

In een simulatie ervaren leerlingen de enorme ongelijkheid in macht tussen landen. Ze zien dat globalisering geen neutraal proces is, maar een strijd om belangen waarbij sommige landen veel meer invloed hebben op de spelregels dan andere.