Jongeren en Klimaatactie

Actief leren werkt goed voor dit onderwerp omdat jongeren pas echt begrijpen hoe klimaatactie werkt wanneer ze zelf strategieën uitproberen en beleidsbeslissingen meemaken. Door rollenspellen, debatten en projectontwerp ontwikkelen leerlingen niet alleen kennis, maar ook vaardigheden om deze in de praktijk toe te passen.

• Klas 5 VWO
• Democratie en Rechtsstaat: Macht, Recht en Rechtvaardigheid
• 4 activiteiten
• 30 min–60 min

Leerdoelen

1. Analyseren de specifieke rol en motivaties van jongeren in de hedendaagse klimaatbeweging, zoals Fridays for Future.
2. Verklaren de diverse tactieken die jongeren inzetten om beleidsmakers te beïnvloeden, zoals petities, demonstraties en social media campagnes.
3. Ontwerpen een concreet projectplan om leeftijdsgenoten te mobiliseren voor duurzaamheidsinitiatieven binnen hun eigen lokale gemeenschap.
4. Evalueren de effectiviteit van verschillende communicatiestrategieën die door jongeren worden gebruikt om klimaatbewustzijn te vergroten.

Rollenspel

⏱ 45 min·Kleine groepjes

Rollenspel: Lobby bij Beleidsmakers

Verdeel de klas in groepen: jongerenactivisten, beleidsmakers en journalisten. Groepen bereiden argumenten voor over een klimaatvoorstel. Elke groep presenteert 3 minuten, gevolgd door onderhandelingen van 10 minuten. Sluit af met reflectie op overtuigingskracht.

Voorbereiding & details

Analyseer de specifieke rol en motivaties van jongeren in de klimaatbeweging.

Facilitatietip: Geef bij het rollenspel Lobby bij Beleidsmakers duidelijke rollenkaarten met tegenargumenten en belangen van beleidsmakers, zodat leerlingen zich goed kunnen voorbereiden.

Setup: Open ruimte of herschikte tafels voor het naspelen van het scenario

Materials: Rolkaarten met achtergrondinformatie en doelen, Briefing van het scenario

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Casusanalyse

⏱ 30 min·Duo's

Casusanalyse: Fridays for Future

In paren analyseren leerlingen een casus van Greta Thunberg: motivaties, strategieën en impact. Ze vullen een analyseblad in met feiten uit bronnen. Deel resultaten in een korte presentatie met de klas.

Voorbereiding & details

Verklaar de verschillende manieren waarop jongeren invloed kunnen uitoefenen op beleidsmakers.

Facilitatietip: Laat bij de Case Study Fridays for Future leerlingen in groepjes werken met bronnen uit verschillende jaren, zodat ze de ontwikkeling van de beweging kunnen zien.

Setup: Groepjes aan tafels met het casusmateriaal

Materials: Case study-pakket (3-5 pagina's), Werkblad met analyse-kader, Presentatie-template

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Projectonderwijs

⏱ 60 min·Kleine groepjes

Projectdesign: Lokale Mobilisatie

Groepen ontwerpen een campagne voor duurzaamheid op school of in de buurt, inclusief stappenplan, media-aanpak en meetbare doelen. Presenteer ontwerpen en vote voor de beste. Bouw voort op feedback.

Voorbereiding & details

Ontwerp een project om jongeren te mobiliseren voor duurzaamheid in hun eigen omgeving.

Facilitatietip: Zorg bij Projectdesign: Lokale Mobilisatie dat leerlingen eerst een kleine enquête doen in de school of buurt om de behoeften van hun doelgroep te achterhalen.

Setup: Flexibele werkruimte met toegang tot materialen en technologie

Materials: Projectbriefing met een prikkelende startvraag, Planningsformat en tijdlijn, Rubric met mijlpalen, Presentatiematerialen

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Formeel debat

⏱ 40 min·Hele klas

Formeel debat: Effectiviteit van Actie

Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van jongerenprotesten. Elke kant krijgt 5 minuten voorbereidingstijd. Wissel argumenten uit in rondes van 2 minuten per spreker. Eindig met publieksstemming.

Voorbereiding & details

Analyseer de specifieke rol en motivaties van jongeren in de klimaatbeweging.

Facilitatietip: Geef bij het Debat: Effectiviteit van Actie leerlingen een lijst met veelgebruikte retorische technieken, zodat ze kunnen oefenen met overtuigende argumentatie.

Setup: Twee teams tegenover elkaar, met zitplaatsen voor het publiek

Materials: Kaart met de debatstelling, Research-briefing voor elk team, Beoordelingsformulier (rubric) voor het publiek, Timer

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Dit onderwerp onderwijzen

Ervaren docenten benadrukken dat het belangrijk is om leerlingen niet alleen te laten praten over klimaatactie, maar ze direct te laten ervaren hoe druk door jongeren beleidsmakers kan beïnvloeden. Vermijd abstracte discussies zonder concrete voorbeelden of actiewerkwijzen. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren als ze hun eigen projecten kunnen ontwerpen op basis van lokale context en echte behoeften.

Wat je kunt verwachten

Succesvolle leerlingen tonen dat ze de rol van jongeren in klimaatactie kunnen analyseren, strategieën kunnen vergelijken en een eigen, haalbaar mobilisatieproject kunnen ontwerpen met een duidelijke doelgroep en tijdsplanning. Ze kunnen ook reflecteren op de effectiviteit van verschillende actievormen.

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het rollenspel Lobby bij Beleidsmakers horen we vaak dat jongeren geen invloed hebben omdat ze niet mogen stemmen.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het rollenspel Lobby bij Beleidsmakers kunnen leerlingen ervaren hoe petities, sociale media en protesten beleidsmakers onder druk zetten. Gebruik de rollenkaarten met tegenargumenten om te laten zien dat niet-stemmers wel degelijk macht hebben via andere vormen van druk.

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens de Case Study Fridays for Future denken leerlingen dat klimaatactie van jongeren alleen symbolisch is en geen echte verandering brengt.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens de Case Study Fridays for Future analyseren leerlingen historische voorbeelden zoals de Europese Green Deal en laten ze zien hoe druk van jongeren beleidsverandering heeft versneld. Gebruik bronnen uit verschillende jaren om de impact zichtbaar te maken.

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het Debat: Effectiviteit van Actie wordt vaak gezegd dat alleen experts klimaatbeleid kunnen beïnvloeden.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het Debat: Effectiviteit van Actie kunnen leerlingen zien hoe jongeren massasupport mobiliseren, wat experts en politici activeert. Laat ze met behulp van casestudies in de klas hun eigen 'expertise' ontwikkelen door onderzoek en argumentatie.

Toetsideeën

Discussievraag

Na de Case Study Fridays for Future start een klassengesprek met de vraag: 'Welke drie strategieën van jongeren in de klimaatbeweging vinden jullie het meest effectief en waarom? Geef voorbeelden van recente gebeurtenissen ter onderbouwing.' Luister naar de argumentatie en de verwijzingen naar specifieke acties.

Uitgangskaart

Na het Debat: Effectiviteit van Actie laat leerlingen op een kaartje noteren: 1. Eén specifieke motivatie die jongeren drijft om zich voor het klimaat in te zetten. 2. Eén concrete actie die zij zelf zouden kunnen ondernemen om duurzaamheid in hun eigen school of buurt te bevorderen.

Peerbeoordeling

Tijdens Projectdesign: Lokale Mobilisatie presenteren leerlingen kort hun ontworpen projectplan voor lokale klimaatmobilisatie. Daarna beoordelen medeleerlingen elkaars plan op basis van twee criteria: Is het projectplan haalbaar binnen een schooljaar? En is de doelgroep (leeftijdsgenoten) duidelijk aangesproken? Peer feedback wordt schriftelijk gegeven.

Uitbreidingen & ondersteuning

• Challenge: Laat leerlingen die snel klaar zijn een brief schrijven aan een lokale politicus waarin ze hun project voorstellen en om samenwerking vragen.
• Scaffolding: Geef leerlingen die moeite hebben een voorbeeldproject met een uitgewerkt tijdschema en doelgroepanalyse om op voort te borduren.
• Deeper exploration: Laat leerlingen die extra tijd willen een interview houden met een lid van een lokale klimaatorganisatie om hun project te verrijken met praktijkervaringen.

Kernbegrippen

Klimaatactivisme	Gerichte acties en bewegingen van individuen of groepen die streven naar beleidsverandering en maatschappelijke aanpassing ten aanzien van klimaatverandering.
Duurzame Ontwikkeling	Ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.
Beleidsbeïnvloeding	Het proces waarbij burgers of belangengroepen proberen de besluitvorming van overheden en andere autoriteiten te sturen of te veranderen.
Burgerparticipatie	De actieve betrokkenheid van burgers bij het openbare leven en bij politieke en maatschappelijke besluitvormingsprocessen.