Lesplanner Mens en Maatschappij

Plan een eenheid voor mens en maatschappij opgebouwd rond primaire bronnen, historisch denken en burgerschap. Leerlingen analyseren bewijsmateriaal en vormen onderbouwde standpunten over historische en actuele vraagstukken.

Mens en MaatschappijGeschiedenisAardrijkskundeMaatschappijleerBasisonderwijs (groep 1-8)Voortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)

Download de Complete Toolkit

  • Gestructureerde PDF met richtvragen per sectie
  • Printklare lay-out, werkt op scherm en op papier
  • Inclusief pedagogische notities en tips van Flip
4.3|438+ downloads

Wanneer dit sjabloon gebruiken

  • Bij het plannen van een project voor geschiedenis, aardrijkskunde of maatschappijleer
  • Voor eenheden die draaien om bronanalyse en onderzoeksvragen
  • Wanneer je historisch denken expliciet wilt aanleren naast de vakinhoud
  • Om een brug te slaan tussen historische gebeurtenissen en actuele burgerschapsthema's
  • Wanneer je wilt dat leerlingen leren argumenteren op basis van bronnen

Secties van het sjabloon

Definieer het historische of maatschappelijke onderzoek en formuleer de kernvragen.

Historische periode, thema of maatschappelijk vraagstuk:

Kernvragen (hoofdvraag + deelvragen):

Relevante kerndoelen of eindtermen:

Actuele link:

Selecteer de primaire en secundaire bronnen, met aandacht voor meerstemmigheid.

Primaire bronnen (documenten, beeldmateriaal, kaarten):

Secundaire bronnen:

Vertegenwoordigde perspectieven:

Ontbrekende perspectieven die toegevoegd moeten worden:

Ondersteuning bij het lezen (scaffolding):

Plan hoe leerlingen specifieke denkvaardigheden gaan oefenen tijdens de eenheid.

Activiteiten voor bronkritiek:

Contextualiseringsoefeningen:

Vergelijken van bronnen:

Standplaatsgebondenheid herkennen:

Oorzaak en gevolg analyse:

Plan gestructureerde gesprekken over complexe of omstreden vragen.

Discussievorm (Socratisch gesprek, debat, lagerhuisvorm):

Discussievragen per week:

Plan voor reflectie en nabeschouwing:

Ontwerp de summatieve taak, zoals een bronnenonderzoek of een betoog.

Eindtaak (essay, presentatie, burgerschapsproject, bronnenopdracht):

Prompt of stelling:

Bronnenset voor de eindtaak:

Beoordelingscriteria (rubric):

Formatieve tussenstappen:

Verbind de eenheid aan de hedendaagse maatschappij.

Actueel thema gekoppeld aan het onderzoek:

Kans voor maatschappelijke actie of verbinding met de buurt:

Discussie over identiteit en burgerschap:

Bronnen voor de actuele link:

De visie van Flip

Lessen in de maatschappijvakken zijn het meest effectief wanneer leerlingen zelf 'geschiedenis doen': bronnen analyseren, perspectieven wegen en argumenteren op basis van bewijs. Deze planner helpt je een eenheid te ontwerpen waarin onderzoek, bronanalyse en burgerschap vanaf de eerste dag centraal staan.

Bekijk wat onze AI maakt

Dit Sjabloon Aanpassen

Voor Mens en Maatschappij

Maatschappij-eenheid ondersteunt bronnenanalyse en debat door leerlingen gestructureerde tijd te geven voor het verzamelen van bewijs en discussie.

Voor Geschiedenis

Maatschappij-eenheid ondersteunt bronnenanalyse en debat door leerlingen gestructureerde tijd te geven voor het verzamelen van bewijs en discussie.

Voor Aardrijkskunde

Maatschappij-eenheid ondersteunt bronnenanalyse en debat door leerlingen gestructureerde tijd te geven voor het verzamelen van bewijs en discussie.

Over het Maatschappij-eenheid-raamwerk

Goed onderwijs in de mens- en maatschappijvakken leert leerlingen denken als historici, geografen en actieve burgers. Het doel is niet alleen het onthouden van feiten, maar begrijpen waarom iets gebeurde, wie het beïnvloedde en wat de betekenis is voor de wereld van nu.

Historisch denken als kernvaardigheid: Sterke lessen ontwikkelen de vaardigheden die experts gebruiken: standplaatsgebondenheid (wie schreef dit en waarom?), contextualisering (wat speelde er toen dit werd geschreven?), bronkritiek (wat zegt deze bron echt?) en ondersteuning (komen andere bronnen hiermee overeen?). Deze vaardigheden worden aangeleerd door te werken met echte bronnen.

Primaire bronnen als ankerteksten: Elke sterke eenheid bevat primaire bronnen: documenten, foto's, kaarten, spotprenten of data die leerlingen direct analyseren in plaats van uit de tweede hand te leren. Dit maakt geschiedenis tastbaar en creëert historisch inlevingsvermogen.

Meerdere perspectieven: Gebeurtenissen zien er anders uit afhankelijk van wie het verhaal vertelt. Een goede lessenreeks bevat bronnen vanuit verschillende invalshoeken, juist die perspectieven die in standaard lesmethodes vaak onderbelicht blijven.

Burgerschap en verbinding: Onderwijs in deze vakken heeft een maatschappelijk doel. Sterke eenheden verbinden historisch onderzoek aan actuele vraagstukken. Leerlingen begrijpen na afloop niet alleen het verleden, maar ook hun eigen rol als burger in de huidige samenleving.

Dialoog en debat: Maatschappelijke thema's gaan vaak over betwiste vragen waar mensen verschillend over denken op basis van waarden en bewijs. Gestructureerde discussies, socratische gesprekken en op bronnen gebaseerde debatten zijn essentieel gereedschap voor de docent.

Thematische eenheid

Organiseer meerdere weken rond een centraal thema of een essentiële vraag die teksten, vakken en echte situaties verbindt. Leerlingen bouwen duurzaam begrip op als ze dezelfde ideeën in verschillende contexten tegenkomen.

Backward Design eenheid

Plan de eenheid vanuit het beoogde eindresultaat. Eerst worden de leerdoelen bepaald, dan de bewijzen van leren en tot slot de lessenreeks. Elke les draagt van dag één bij aan een helder einddoel.

Onderzoekende eenheid

Bouw een eenheid op rond de vragen van de leerlingen zelf. Ze formuleren hypothesen, verzamelen bewijs en bouwen begrip op via gestructureerde onderzoekscycli, begeleid door de docent als coach.

Taal-rubric

Bouw een taalrubric voor schrijfopdrachten, tekstanalyse of discussie, met criteria voor inhoud, bewijs, structuur, stijl en taalverzorging, afgestemd op het type taak en het onderwijsniveau.

Ervaar de magie van actief leren

Op zoek naar een kant-en-klare les, niet alleen een sjabloon?

De AI van Flip neemt jouw vak, niveau en onderwerp en bouwt een kant-en-klare les met stapsgewijze instructies, discussievragen, een exit ticket en printbare leerlingmaterialen.

Gratis proberen

Veelgestelde vragen

Kies voor diepgang boven breedte. Drie tot vijf bronnen die grondig worden geanalyseerd zijn effectiever dan vijftien bronnen die vluchtig worden bekeken. Leerlingen hebben tijd nodig voor contextualisering en bronkritiek.
Stel duidelijke kaders voor historisch inlevingsvermogen voordat je start. Presenteer expliciet meerdere perspectieven en creëer een veilige ruimte voor dialoog. Maak onderscheid tussen historische feiten en hedendaagse morele oordelen.
Een goede vraag is open, nodigt uit tot discussie en kan niet met een simpel ja of nee beantwoord worden. Het vereist dat leerlingen verschillende bronnen wegen om tot een eigen onderbouwde conclusie te komen.
Varieer in de complexiteit van bronnen: gebruik voor sommige leerlingen de originele tekst en voor anderen een bewerkte versie of samenvatting. Gebruik hulpkaarten voor bronanalyse en bied verschillende rollen aan tijdens discussies.
Zoek naar universele thema's zoals macht, rechtvaardigheid, identiteit en representatie. De verbinding werkt het best als leerlingen zelf parallellen ontdekken tussen historische situaties en de wereld om hen heen.
Zeker, de maatschappijvakken lenen zich hier uitstekend voor. Leerlingen die bronnen analyseren en debatteren zijn al actief aan het leren. Flip-missies maken dit concreet door lessen te structureren als samenwerkingsopdrachten: een nagespeelde rechtszaak, een beleidsdebat of een onderzoek waarbij leerlingen een standpunt moeten verdedigen. Gebruik deze planner voor de structuur en Flip voor de actieve werkvormen die de leerling in de rol van onderzoeker plaatsen.
← Alle lesplan-sjablonenOntdek actieve werkvormen →