Geschiedenis · Klas 5 VWO

Ideeën voor actief leren

Het Congres van Wenen en de Restauratie

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat leerlingen de complexe diplomatieke onderhandelingen en machtsverhoudingen alleen doorleven als ze er zelf mee aan de slag gaan. Door rollenspellen, kaartwerk en debatten doorgronden ze de abstracte principes als legitimiteit en machtsevenwicht concreet en persoonlijk.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen

• 25–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Rollenspel
• 50 min · Kleine groepjes

Rollenspel: Onderhandelingen Congres van Wenen

Verdeel de klas in delegaties van Oostenrijk, Rusland, Pruisen en Engeland. Geef elke groep kaarten met claims en principes. Laat ze onderhandelen over grenzen en een akkoord opstellen, gevolgd door een plenaire presentatie.

Verklaar de doelen en principes van het Congres van Wenen.

Facilitatietip

Geef tijdens het rollenspel elk land een duidelijke rolkaart met belangen, principes en onderhandelingsruimte om gerichte discussies te stimuleren.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaart van Europa na het Congres van Wenen en vraag hen om twee belangrijke veranderingen te identificeren en te verklaren waarom deze veranderingen werden doorgevoerd met behulp van de principes van het Congres.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Activiteit 02

• Simulatiespel
• 30 min · Duo's

Kaartactiviteit: Voor en Na het Congres

Geef leerlingen kaarten van Europa voor en na 1815. In paren markeren ze veranderingen zoals nieuwe staten en bespreken ze de principes erachter. Sluit af met een klassenvergelijking.

Analyseer de spanningen tussen restauratie en de blijvende invloed van revolutionaire ideeën.

Facilitatietip

Laat leerlingen bij de kaartactiviteit eerst individueel Europa voor en na het Congres bestuderen, voordat ze in groepjes de verschillen bespreken.

Waar je op moet letten

Organiseer een klassengesprek met de vraag: 'In hoeverre slaagde het Congres van Wenen erin om de ideeën van de Verlichting en de democratische revoluties te onderdrukken, en welke blijvende invloed hadden deze ideeën toch?'

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Sociaal Bewustzijn
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Formeel debat
• 40 min · Hele klas

Formeel debat: Effectiviteit van de Restauratie

Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van het Congres. Geef argumenten over vrede versus onderdrukte revoluties. Laat ze debatteren en stemmen op langdurig succes.

Beoordeel de effectiviteit van het Congres van Wenen in het creëren van langdurige vrede.

Facilitatietip

Stimuleer bij het debat leerlingen om niet alleen standpunten te verdedigen, maar ook te onderzoeken waarom bepaalde principes werden gewaardeerd of verworpen.

Waar je op moet letten

Stel leerlingen de vraag: 'Noem één vorstenhuis dat door het Congres van Wenen op de troon werd hersteld en leg uit waarom dit paste binnen het principe van legitimiteit.'

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 04

• Tijdlijn-uitdaging
• 25 min · Duo's

Tijdlijn-uitdaging: Spanningen Restauratie

Individueel of in paren maken leerlingen een timeline van 1815 tot 1848 met oorzaken van mislukking. Deel en bespreek in de klas.

Verklaar de doelen en principes van het Congres van Wenen.

Facilitatietip

Geef leerlingen bij de timeline activiteit concrete jaartallen met sleutelgebeurtenissen, zodat ze patronen in de spanningen kunnen herkennen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaart van Europa na het Congres van Wenen en vraag hen om twee belangrijke veranderingen te identificeren en te verklaren waarom deze veranderingen werden doorgevoerd met behulp van de principes van het Congres.

• Onthouden
• Begrijpen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Leerlingen begrijpen dit onderwerp het best als je de principes van het Congres van Wenen direct koppelt aan de ervaringen van de tijdgenoten. Vermijd een louter feitengerichte benadering; gebruik rollenspellen om de menselijke kant van diplomatie te laten zien. Onderzoek van Van der Meer (2018) toont aan dat leerlingen beter onthouden als ze actief rollen spelen en visuele kaarten gebruiken.

Succesvolle leerlingen tonen begrip door de principes van het Congres van Wenen te koppelen aan concrete uitkomsten en hun langetermijneffecten te analyseren. Ze kunnen debatten voeren over de spanningen tussen restauratie en revolutie en deze koppelen aan historische veranderingen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens het rollenspel denken leerlingen soms dat het Congres van Wenen eeuwige vrede bracht.

  Tijdens het rollenspel geef je de leerlingen specifiek de opdracht om in hun onderhandelingen te reflecteren op de vraag: 'Hoe lang kan deze vrede standhouden?' Laat ze tijdens de nabespreking de uitkomst vergelijken met de revoluties van 1848.

• Tijdens de kaartactiviteit gaan leerlingen ervan uit dat het Congres de situatie van voor 1789 volledig herstelde.

  Tijdens de kaartactiviteit laat je leerlingen eerst in tweetallen de kaarten bestuderen en noteren welke staten verdwenen of nieuw waren. Bespreek daarna klassikaal hoe deze veranderingen pasten bij principes als compensatie en machtsbalans.

• Tijdens het rollenspel denken leerlingen dat revolutionaire ideeën volledig werden genegeerd.

  Tijdens het rollenspel geef je de delegaties expliciet de opdracht om te reageren op nationalistische of liberale statements van andere landen, en observeer hoe ze deze probeerden te onderdrukken of te integreren.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Rollenspel
• Simulatiespel
• Formeel debat
• Tijdlijn-uitdaging