De aanloop naar de Tweede WereldoorlogActiviteiten & didactische strategieën
Actief leren werkt uitstekend voor deze periode omdat leerlingen de complexe causale verbanden tussen gebeurtenissen zelf moeten reconstrueren. Door visualiseringen en rollenspellen ervaren ze hoe beslissingen van leiders een kettingreactie veroorzaakten, wat abstracte concepten als appeasement tastbaar maakt.
Leerdoelen
- 1Leerlingen kunnen de belangrijkste annexaties van Hitler vóór 1939 benoemen en de reactie van Europese landen hierop beschrijven.
- 2Leerlingen kunnen het appeasementbeleid uitleggen en de redenen voor de initiële medewerking van westerse landen aan Hitlers expansie analyseren.
- 3Leerlingen kunnen de directe gebeurtenis identificeren die leidde tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en de impact ervan op internationale relaties samenvatten.
- 4Leerlingen kunnen de causale verbanden tussen het Verdrag van Versailles, de economische crisis en de opkomst van totalitaire regimes kritisch beoordelen.
Wil je een compleet lesplan met deze leerdoelen? Genereer een missie →
Timeline Bouwen: Hitlers Annexaties
Verdeel de klas in groepen en geef kaarten en kaartenbakjes. Leerlingen plaatsen gebeurtenissen chronologisch en noteren reacties van andere landen. Elke groep presenteert één annexatie met bronmateriaal. Sluit af met een klassen-timeline.
Voorbereiding & details
Beschrijf welke gebieden Hitler vóór 1939 innam en hoe andere Europese landen aanvankelijk reageerden.
Facilitatietip: Zorg bij de Timeline Bouwen dat leerlingen niet alleen data opnoemen, maar ook de onderlinge verbanden tussen gebeurtenissen expliciet benoemen.
Setup: Een lange muur of vloerruimte voor de tijdlijn
Materials: Gebeurteniskaarten met data en beschrijvingen, Basis voor de tijdlijn (tape of lang papier), Verbindingspijlen of touw, Discussiekaarten met stellingen
Rollenspel: Appeasement Conferentie
Wijs rollen toe als Hitler, Chamberlain en Daladier. Groepen bereiden argumenten voor München-conferentie voor. Voer het rollenspel uit en bespreek na afloop waarom appeasement mislukte.
Voorbereiding & details
Leg uit wat het appeasementbeleid was en waarom westerse landen Hitler aanvankelijk tegemoet kwamen.
Facilitatietip: Laat leerlingen in het Rollenspel Appeasement Conferentie eerst hun eigen standpunt innemen voordat ze in rollen stappen, zodat ze hun eigen vooroordelen herkennen.
Setup: Open ruimte of herschikte tafels voor het naspelen van het scenario
Materials: Rolkaarten met achtergrondinformatie en doelen, Briefing van het scenario
Kaartanalyse: Europese Reacties
Geef landkaarten van 1933-1939. Leerlingen markeren annexaties en tekenen pijlen voor reacties. Bespreek in paren hoe naburige landen reageerden en waarom.
Voorbereiding & details
Vertel welke gebeurtenis de directe aanleiding was voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
Facilitatietip: Geef bij de Kaartanalyse Europese Reacties leerlingen een blanco Europa-kaart mee om zelf grenzen en reacties te markeren, zodat ze actief betrokken zijn bij de analyse.
Setup: Een lange muur of vloerruimte voor de tijdlijn
Materials: Gebeurteniskaarten met data en beschrijvingen, Basis voor de tijdlijn (tape of lang papier), Verbindingspijlen of touw, Discussiekaarten met stellingen
Formeel debat: Was Appeasement Vermijdbaar?
Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van appeasement. Geef 10 minuten voorbereiding met bronnen. Laat debatteren en stem met argumenten.
Voorbereiding & details
Beschrijf welke gebieden Hitler vóór 1939 innam en hoe andere Europese landen aanvankelijk reageerden.
Facilitatietip: In het Debat over appeasement stel je eerst een open vraag zonder vooropgezet standpunt, zodat leerlingen hun eigen mening kunnen vormen voordat ze in discussie gaan.
Setup: Twee teams tegenover elkaar, met zitplaatsen voor het publiek
Materials: Kaart met de debatstelling, Research-briefing voor elk team, Beoordelingsformulier (rubric) voor het publiek, Timer
Dit onderwerp onderwijzen
Begin met een korte introductie over het interbellum als periode van onrust en herstel, zodat leerlingen begrijpen dat WO II niet zomaar ontstond. Vermijd een lineair verhaal; benadruk dat historici vaak verschillen van mening hebben over de oorzaken. Gebruik bronnenmateriaal zoals krantenartikelen of toespraken uit die tijd om de context te versterken, zodat leerlingen de emoties en angsten van die periode voelen.
Wat je kunt verwachten
Leerlingen kunnen de chronologie van Hitlers expansie reconstrueren, de motieven achter het appeasementbeleid benoemen en de directe oorzaken van WO II verklaren. Ze tonen begrip door historische context te koppelen aan de keuzes van landen en personen.
Deze activiteiten zijn een startpunt. De volledige missie is de ervaring.
- Compleet facilitatiescript met docentendialogen
- Printklaar leerlingmateriaal, klaar voor de klas
- Differentiatiestrategieën voor elk type leerling
Pas op voor deze misvattingen
Veelvoorkomende misvattingTijdens de Timeline Bouwen kijken leerlingen vaak alleen naar data en denken ze dat Hitlers succes voortkwam uit militaire superioriteit.
Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen
Tijdens de Timeline Bouwen laat je leerlingen niet alleen data noteren, maar ook de reacties van andere landen op elke stap markeren met pijlen of kleuren. Zo zien ze dat Hitler gebieden innam door grenzen te testen, niet door militaire kracht.
Veelvoorkomende misvattingTijdens het Rollenspel Appeasement Conferentie denken leerlingen vaak dat appeasement alleen een kwestie van lafheid was.
Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen
Tijdens het Rollenspel laat je leerlingen eerst hun eigen standpunt innemen over de vraag of appeasement gerechtvaardigd was. Daarna confronteer je ze met historische bronnen zoals toespraken van Chamberlain, zodat ze het beleid in context plaatsen.
Veelvoorkomende misvattingTijdens het Debat over appeasement veronderstellen leerlingen dat de Tweede Wereldoorlog direct na de Eerste Wereldoorlog begon.
Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen
Tijdens het Debat geef je leerlingen een overzichtskaart van Europa in 1919-1939. Vraag hen om de belangrijkste gebeurtenissen in deze periode te benoemen, zodat ze zien dat er een periode van 20 jaar aan spanningen voorafging.
Toetsideeën
Na de Timeline Bouwen geef je elke leerling een kaart met een term uit de perioide. Laat hen kort uitleggen wat die term betekent en hoe deze bijdroeg aan de spanningen, gebruikmakend van de gemaakte timeline als referentie.
Na het Rollenspel Appeasement Conferentie stel je de vraag: 'Als je minister van Buitenlandse Zaken was in 1938, welke keuze zou je dan maken na de annexatie van het Sudetenland?' Laat leerlingen hun redenering onderbouwen met argumenten uit het rollenspel of historische bronnen.
Tijdens de Kaartanalyse Europese Reacties toon je een kaart van Europa in 1938 met de gebieden die Hitler had geclaimd. Vraag leerlingen om deze gebieden te benoemen en kort te beschrijven hoe de buurlanden hierop reageerden, bijvoorbeeld door een korte opsomming of mondelinge toelichting.
Uitbreidingen & ondersteuning
- Laat leerlingen die snel klaar zijn een korte podcast opnemen waarin ze de gebeurtenissen van 1938-1939 uitleggen alsof ze radiojournalisten in die tijd zijn.
- Voor leerlingen die moeite hebben, geef een werkblad met stellingen over appeasement die ze moeten ordenen van meest naar minst logisch.
- Geef extra tijd om een vergelijkende analyse te maken tussen het appeasementbeleid en moderne diplomatieke crises, zoals de situatie in Oekraïne in 2022.
Kernbegrippen
| Annexatie | Het inlijven van een gebied bij een bestaande staat. Hitler annexeerde bijvoorbeeld het Sudetenland en Oostenrijk bij Duitsland. |
| Appeasementbeleid | Een politiek waarbij men probeert vrede te bewaren door toe te geven aan de eisen van een agressieve mogendheid. Dit beleid werd gevoerd door Groot-Brittannië en Frankrijk ten opzichte van Hitler. |
| Verdrag van Versailles | Het vredesverdrag dat na de Eerste Wereldoorlog werd gesloten. Het legde Duitsland zware herstelbetalingen en beperkingen op, wat bijdroeg aan onvrede en instabiliteit. |
| Economische crisis | Een periode van ernstige economische neergang, zoals de wereldwijde crisis van de jaren 1930. Dit verzwakte democratieën en versterkte de aantrekkingskracht van extremistische ideologieën. |
| Totalitaire regimes | Staatsvormen waarin de overheid alle aspecten van het openbare en privéleven controleert, zoals het nationaalsocialisme in Duitsland en het fascisme in Italië. |
Voorgestelde methodieken
Planningssjablonen voor Sporen door de Tijd: Van Wereldoorlog tot Nu
Maatschappij
Een lesplan voor mens en maatschappij gericht op brononderzoek, historisch denken en burgerschap. Bevat onderdelen voor documentanalyse, discussie en perspectiefname.
EenheidsplannerMaatschappij-eenheid
Plan een eenheid voor mens en maatschappij opgebouwd rond primaire bronnen, historisch denken en burgerschap. Leerlingen analyseren bewijsmateriaal en vormen onderbouwde standpunten over historische en actuele vraagstukken.
BeoordelingsrubriekMaatschappij-rubric
Maak een rubric voor bronnenonderzoek, historische betogen, presentaties of discussies, die historisch denken, brongebruik en perspectievenwisseling beoordeelt.
Meer in De Eerste Wereldoorlog en het Interbellum
De aanloop naar de Grote Oorlog
Leerlingen analyseren de complexe allianties en imperialistische ambities die leidden tot de Eerste Wereldoorlog.
2 methodologies
Loopgravenoorlog en nieuwe technologieën
Leerlingen onderzoeken de kenmerken van de loopgravenoorlog en de impact van technologische innovaties op het slagveld en het dagelijks leven van soldaten.
2 methodologies
Het leven aan het thuisfront
Leerlingen onderzoeken hoe de Eerste Wereldoorlog het dagelijks leven van burgers beïnvloedde, inclusief rantsoenering, propaganda en de rol van vrouwen.
2 methodologies
Nederlandse neutraliteit en de gevolgen
Leerlingen onderzoeken de redenen voor de Nederlandse neutraliteit en de economische en sociale gevolgen hiervan voor het land.
2 methodologies
Het Verdrag van Versailles en de Volkenbond
Leerlingen analyseren de bepalingen van het Verdrag van Versailles en de oprichting van de Volkenbond, en bespreken de effectiviteit ervan in het handhaven van vrede.
2 methodologies
Klaar om De aanloop naar de Tweede Wereldoorlog te onderwijzen?
Genereer een volledige missie met alles wat je nodig hebt
Genereer een missie