Ideeën voor actief leren
Inkomensongelijkheid (Domein H2) is een centraal thema in het Nederlandse politieke debat. Leerlingen leren hoe de verdeling van inkomens en vermogens grafisch kan worden weergegeven met de Lorenzcurve en statistisch met de Gini-coëfficiënt. We maken een scherp onderscheid tussen het primaire inkomen (verdiend met productiefactoren) en het secundaire inkomen (na belastingen en subsidies).
Activiteit 01
Geef groepjes inkomensdata van twee fictieve landen (bijv. 'Egalia' en 'Capitalia'). Leerlingen berekenen de cumulatieve percentages, tekenen de Lorenzcurves op ruitjespapier en bepalen welk land de meest scheve verdeling heeft.
Hoe lees en teken je een Lorenzcurve?
Activiteit 02
Verdeel de klas in inkomensgroepen. Laat ze gezamenlijk stemmen over een belastingstelsel (proportioneel, progressief of degressief) om een publiek goed te financieren. Analyseer daarna de effecten op de koopkracht van de verschillende groepen.
Wat is het verschil tussen het primaire en secundaire inkomen?
Activiteit 03
Stel de vraag: 'Moet de overheid de inkomensverschillen verder verkleinen?'. Leerlingen wegen argumenten over sociale rechtvaardigheid af tegen economische prikkels en delen hun conclusie met de klas.
Hoe zorgt een progressief belastingstelsel voor nivellering?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Een Gini-coëfficiënt van 1 betekent perfecte gelijkheid.
Juist andersom: 0 staat voor perfecte gelijkheid en 1 voor maximale ongelijkheid (één persoon heeft alles). Door leerlingen de oppervlakte onder de Lorenzcurve te laten inkleuren, onthouden ze dit visuele verband beter.
Vermogensongelijkheid en inkomensongelijkheid zijn hetzelfde.
Inkomen is een stroomgrootheid (wat je per jaar verdient), vermogen is een voorraadgrootheid (je bezittingen minus schulden). In Nederland is de inkomensongelijkheid relatief laag, maar de vermogensongelijkheid relatief hoog. Het maken van een tabel met deze verschillen verheldert dit.
Methodes gebruikt in dit overzicht
BBP en economische groei
De berekening en betekenis van het Bruto Binnenlands Product als maatstaf voor welvaart. Leerlingen bekritiseren het BBP en verkennen alternatieve welvaartsindicatoren.
8 methodologies
Structuur en conjunctuur
Het onderscheid tussen de korte termijn (conjunctuur) en de lange termijn (structuur) van de economie. Leerlingen analyseren de invloed van bestedingen en productiecapaciteit op de werkgelegenheid.
8 methodologies