Ideeën voor actief leren
De overheid speelt een grote rol in ons dagelijks leven, vaak zonder dat we het merken. In dit thema onderzoeken leerlingen de kerntaken van de overheid: het leveren van collectieve goederen, het zorgen voor sociale zekerheid en het reguleren van de economie. We maken het onderscheid tussen de rijksoverheid, de provincie en de gemeente. Voor vwo-leerlingen introduceren we het concept van de verzorgingsstaat en de discussie over welke taken de overheid wel of niet moet uitvoeren.
Activiteit 01
Groepen maken een lijst van 10 voorzieningen in hun eigen buurt (park, school, politie, supermarkt, etc.). Ze onderzoeken per item wie het betaalt en waarom het wel of geen collectief goed is. Ze presenteren hun bevindingen in een schema.
Welke taken voert de overheid uit in Nederland?
Activiteit 02
Voer een debat over de stelling: 'De overheid moet ongezond eten veel duurder maken om de zorgkosten te verlagen'. Leerlingen bereiden argumenten voor over individuele vrijheid versus collectieve verantwoordelijkheid en de kosten voor de verzorgingsstaat.
Wat zijn collectieve goederen?
Activiteit 03
Simuleer een gemeenteraadsvergadering waarbij er een beperkt budget is. Er moet gekozen worden tussen een nieuw skatepark, extra hulp voor ouderen of betere straatverlichting. Leerlingen vertegenwoordigen verschillende belangen en moeten tot een compromis komen.
Waarom regelt de overheid zaken als onderwijs en zorg?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Alle goederen die de overheid levert zijn gratis.
Niets is gratis; collectieve goederen worden betaald van belastinggeld. Door leerlingen te laten uitrekenen wat een jaar middelbare school de overheid per leerling kost, beseffen ze de werkelijke waarde van deze 'gratis' voorzieningen.
De overheid beslist alles in de economie.
Nederland heeft een markteconomie waarin de overheid alleen ingrijpt waar nodig (sociale markteconomie). Het bespreken van het verschil tussen een plan- en markteconomie helpt leerlingen de rol van de Nederlandse overheid te kaderen.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Belastingen en Voorzieningen
Hoe de overheid aan haar inkomsten komt via directe en indirecte belastingen. Leerlingen begrijpen het principe van inkomensherverdeling.
8 methodologies
Duurzaamheid en Milieu
De impact van economische groei op het milieu. Leerlingen verkennen concepten zoals de circulaire economie en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
8 methodologies
Internationale Handel
Een introductie tot import, export en de positie van Nederland als handelsland. Leerlingen leren over de Europese Unie.
8 methodologies