Economie · Klas 2 VWO

Ideeën voor actief leren

Behoeften en Keuzes

Dit onderwerp vormt de basis van het economisch denken voor vwo-leerlingen. We kijken naar de spanning tussen onze oneindige behoeften en de beperkte middelen die we hebben om die te bevredigen. In de tweede klas maken leerlingen de overstap van puur consumentengedrag naar het abstracte begrip schaarste. Ze leren dat schaarste in de economie niet betekent dat er een tekort is, maar dat er productiemiddelen zijn opgeofferd om een product te maken. Dit dwingt tot het stellen van prioriteiten en het maken van bewuste keuzes.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO Kerndoel 44
• SLO Kerndoel 45

• 20–45 min
• Duo's → Hele klas
• 3 activiteiten

Activiteit 01

• Simulatiespel
• 45 min · Kleine groepjes

Simulatiespel: De Onbewoonde Eiland Challenge

Verdeel de klas in groepen die gestrand zijn op een eiland met een beperkte lijst middelen. Ze moeten gezamenlijk beslissen welke basisbehoeften eerst vervuld worden en welke luxe goederen ze opofferen om te overleven. Na afloop presenteren ze hun keuzes en verklaren ze de schaarste die ze ervoeren.

Wat is het verschil tussen behoeften en middelen?

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Sociaal Bewustzijn
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 20 min · Duo's

Denken-Delen-Uitwisselen: Schaarste in de Stad

Leerlingen bedenken individueel drie voorbeelden van goederen die 'gratis' lijken maar economisch schaars zijn (zoals schone lucht of een parkbankje). Ze bespreken hun lijst met een partner om te bepalen welke middelen er zijn opgeofferd voor deze goederen. De beste voorbeelden worden klassikaal gedeeld om het begrip schaarste te verfijnen.

Hoe maak je verstandige financiële keuzes?

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Vier hoeken
• 30 min · Individueel

Prioriteiten-Ranking: Het Budgetspel

Geef leerlingen een fictief maandelijks budget en een lijst met verleidelijke uitgaven. Ze moeten hun keuzes rangschikken van essentieel naar luxe en hun budget sluitend maken. Door elkaars lijstjes te vergelijken, ontdekken ze dat voorkeuren subjectief zijn maar dat schaarste voor iedereen geldt.

Wat betekent schaarste in de economie?

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfbewustzijn
• Sociaal Bewustzijn

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

---

Pas op voor deze misvattingen

• Schaarste betekent dat er ergens een tekort aan is of dat iets zeldzaam is.

  In de economie is iets schaars zodra er middelen (tijd, geld, grondstoffen) zijn gebruikt om het te maken. Zelfs een overvloed aan brood is economisch schaars omdat de bakker tijd en meel heeft gebruikt die hij niet aan iets anders kon besteden. Actieve discussies over 'vrije goederen' helpen dit onderscheid scherp te krijgen.

• Basisbehoeften zijn voor iedereen over de hele wereld hetzelfde.

  Wat wij als basisbehoefte zien (zoals internet voor school), kan elders als luxe worden beschouwd. Door leerlingen in een rollenspel verschillende perspectieven te laten innemen, ontdekken ze dat de grens tussen basis en luxe contextafhankelijk is.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Simulatiespel
• Denken-Delen-Uitwisselen
• Vier hoeken