Ideeën voor actief leren
Bronnen beoordelen en nepnieuws is misschien wel het meest kritische onderdeel van informatievaardigheden. In een tijd van deepfakes en desinformatie moeten leerlingen leren hoe ze de betrouwbaarheid van een bron kunnen toetsen. We gebruiken hiervoor vaak de 'CRAAP-test' of vergelijkbare methoden om te kijken naar actualiteit, autoriteit en doel van de informatie. Dit sluit aan bij de SLO-doelen voor het herkennen van desinformatie.
Activiteit 01
Geef elk groepje een twijfelachtige bron of een nieuwsbericht. Een groepje treedt op als 'advocaat' (bewijst dat het waar is) en het andere als 'aanklager' (bewijst dat het nep is). De rest van de klas is de jury en velt een oordeel op basis van bewijslast.
Hoe controleer je of een nieuwsbericht waar is?
Activiteit 02
Hang verschillende uitingen op (screenshots van tweets, nieuwsartikelen, gemanipuleerde foto's). Leerlingen lopen rond met een checklist en moeten bij elke post aangeven of ze het vertrouwen en waarom (bijv. broncheck, reverse image search).
Wat is het verschil tussen feiten en meningen?
Activiteit 03
Leerlingen krijgen een sensationele kop te zien. Ze bedenken individueel drie stappen om dit te verifiëren. Ze vergelijken hun stappen met een partner en maken samen een 'factcheck-stappenplan' voor de klas.
Hoe controleer je de afzender van de informatie?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Als een website er professioneel uitziet, is de informatie betrouwbaar.
Leg uit dat iedereen een mooie site kan bouwen. Focus op de inhoud en de afzender in plaats van het design. Laat leerlingen een 'mooie' nep-site (zoals de 'Pacific Northwest Tree Octopus') zien om dit punt te bewijzen.
Nepnieuws is altijd een leugen.
Vaak is nepnieuws een mix van waarheid en verdraaiing, of informatie die uit de context is gehaald. Gebruik voorbeelden van koppen die technisch kloppen maar een heel verkeerd beeld schetsen om dit nuanceverschil te leren.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Effectief zoeken op het internet
Leerlingen leren geavanceerde zoekstrategieën gebruiken om snel en gericht informatie te vinden. Ze oefenen met zoekoperatoren en het selecteren van de juiste trefwoorden.
8 methodologies
Auteursrecht en plagiaat
Leerlingen leren de basisregels rondom auteursrecht en het gebruik van andermans werk. Ze oefenen met het correct vermelden van bronnen en het vermijden van plagiaat.
8 methodologies