Elke klik, like en zoekopdracht laat een spoor achter: de digitale voetafdruk. In dit onderwerp onderzoeken leerlingen wat voor beeld anderen van hen kunnen vormen op basis van deze data. Ze leren het verschil tussen actieve voetafdrukken (wat je zelf plaatst) en passieve voetafdrukken (wat systemen over jou verzamelen). Dit sluit aan bij de SLO-doelen voor Mediawijsheid en Kerndoel 53, gericht op het sociaal-emotionele aspect van digitale communicatie.
SLO Kerndoelen en EindtermenSLO Mediawijsheid (Fase 3)Kerndoel 53
Hang posters op met profielen van fictieve personen (posts, foto's, reacties). Leerlingen lopen rond en noteren wat voor persoon ze denken dat dit is en of ze deze persoon zouden aannemen voor een bijbaantje.
Leerlingen onderzoeken in duo's welke informatie een populaire app (zoals TikTok of YouTube) over hen verzamelt volgens de privacyvoorwaarden. Ze maken een lijst van 'zichtbare' en 'onzichtbare' sporen.
Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van de stelling: 'Alles wat je als kind online doet, moet automatisch verwijderd worden als je 18 bent'. Leerlingen gebruiken argumenten over privacy en eigen verantwoordelijkheid.
Als ik een bericht verwijder, is het voor altijd weg.
Leg uit dat screenshots, back-ups en servers van bedrijven ervoor kunnen zorgen dat data blijft bestaan. Door een kettingreactie-spel te spelen, zien leerlingen hoe snel informatie verspreid wordt en dat 'verwijderen' vaak alleen 'onzichtbaar maken voor jou' betekent.
Alleen wat ik zelf post telt mee voor mijn voetafdruk.
Bespreek dat ook tags van vrienden, zoekgeschiedenis en locatiegegevens bijdragen aan je digitale profiel. Een actieve oefening waarbij leerlingen een 'web' van verbindingen tekenen, helpt hen inzien hoe breed hun voetafdruk eigenlijk is.