Digitale geletterdheid · Groep 5

Ideeën voor actief leren

Veilig online communiceren

Veilig online communiceren is een essentieel onderdeel van mediawijsheid in groep 5. Leerlingen op deze leeftijd beginnen vaker gebruik te maken van groepsapps, online games en sociale platforms. Ze leren de ongeschreven regels van 'netiquette' en ontdekken hoe makkelijk misverstanden ontstaan als je elkaars gezichtsuitdrukking niet ziet. Dit onderwerp sluit aan bij SLO kerndoel 55, gericht op respectvolle communicatie en participatie.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO Mediawijsheid - Communiceren en participeren
• Kerndoel 55

• 20–45 min
• Duo's → Hele klas
• 3 activiteiten

Activiteit 01

• Rollenspel
• 30 min · Hele klas

Rollenspel: De Chat-Verwarring

Twee leerlingen spelen een gesprek na waarbij de één een sarcastische opmerking typt en de ander dit serieus neemt. De klas bespreekt hoe dit opgelost kan worden met emoticons of andere woorden.

Welke regels gelden er als je online met elkaar praat?

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Activiteit 02

• Formeel debat
• 45 min · Hele klas

Formeel debat: De Groepsapp-Regels

De klas debatteert over stellingen als: 'Moet de juf ook in de klassen-app?' of 'Mag je iemand uit de groep zetten als hij vervelend doet?'. Samen stellen ze een 'online grondwet' op.

Wat is het verschil tussen een grapje en online pesten?

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 20 min · Duo's

Denken-Delen-Uitwisselen: De Stop-Knop

Leerlingen bedenken in tweetallen drie stappen die je kunt zetten als iemand online iets naars zegt. Ze delen hun 'actieplan' met de groep en maken een gezamenlijke poster.

Bij wie kun je terecht als je iets vervelends meemaakt online?

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

---

Pas op voor deze misvattingen

• Online is een grapje altijd duidelijk.

  Leerlingen realiseren zich niet dat toon en lichaamstaal ontbreken. Door teksten zonder emoticons voor te lezen op verschillende manieren, ervaren ze hoe een 'grapje' hard kan aankomen.

• Wat ik in een besloten groep zeg, blijft privé.

  Kinderen denken dat een WhatsApp-groep veilig is. Via een simulatie met screenshots leren ze dat informatie heel makkelijk verspreid kan worden buiten de groep.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Rollenspel
• Formeel debat
• Denken-Delen-Uitwisselen