Activiteit 01
Klank-Bingo
Leerlingen krijgen een bingokaart met woorden. De leerkracht noemt een klankcombinatie (-ng, -nk, -eer, etc.) en de leerlingen zoeken een passend woord op hun kaart en kruisen dit aan.
Identificeer de speciale klankcombinatie in woorden als 'deur', 'kleur' en 'geur'.
FacilitatietipLaat leerlingen voor extra oefening zelf de woorden op een lege bingokaart schrijven uit een aangeboden woordenlijst.
Waar je op moet lettenEen kort signaaldictee met 10 woorden op een wisbordje om snel te zien welke categorie nog extra aandacht nodig heeft.
OnthoudenBegrijpenToepassenAnalyserenZelfmanagementRelatievaardigheden
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 02
Sorteer de Woorden
Geef leerlingen kaartjes met woorden met de verschillende klankcombinaties. In tweetallen sorteren ze de woorden in kolommen op een groot vel papier op basis van de klankgroep (-ng, -nk, -eer, -oor, -eur).
Leg uit wat het verschil is in uitspraak en spelling tussen woorden die eindigen op -ng, zoals 'zing', en -nk, zoals 'zink'.
FacilitatietipBespreek na afloop klassikaal de sorteerkeuzes en besteed extra aandacht aan eventuele twijfelgevallen.
Waar je op moet lettenEen woord- en zinnendictee aan het einde van de lesperiode, waarin de spelling van alle aangeleerde klankcombinaties wordt getoetst.
OnthoudenBegrijpenToepassenAnalyserenZelfmanagementRelatievaardigheden
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 03
Rijmketting Maken
Start met een woord zoals 'bang'. De volgende leerling moet een woord noemen dat rijmt en dezelfde klankcombinatie heeft, zoals 'slang' of 'stang'. Dit kan ook met de andere klankgroepen.
Vergelijk de spelling van woorden met -eer, zoals 'beer', en -oor, zoals 'boor'.
FacilitatietipMaak het visueel door de woorden op het bord te schrijven om een echte ketting te vormen.
Waar je op moet lettenGeef leerlingen een lijst met woorden. Ze kleuren de woorden die ze zeker weten groen, en de woorden waarover ze twijfelen oranje. Dit geeft inzicht in hun eigen leerproces.
OnthoudenBegrijpenToepassenAnalyserenZelfmanagementRelatievaardigheden
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 04
Dictee voor je Maatje
Leerlingen werken in tweetallen met een woordenlijst. Ze lezen om de beurt een woord voor aan de ander, die het opschrijft. Daarna controleren ze samen elkaars werk.
Identificeer de speciale klankcombinatie in woorden als 'deur', 'kleur' en 'geur'.
FacilitatietipMoedig leerlingen aan om elkaar positieve feedback te geven en de spellingsregel uit te leggen bij een fout.
Waar je op moet lettenEen kort signaaldictee met 10 woorden op een wisbordje om snel te zien welke categorie nog extra aandacht nodig heeft.
OnthoudenBegrijpenToepassenAnalyserenZelfmanagementRelatievaardigheden
Volledige les genereren→Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Start altijd met het auditieve aspect: laat leerlingen het verschil tussen 'bang' en 'bank' horen en voelen. Gebruik visuele ankers, zoals een wandkaart met voorbeeldwoorden voor elke categorie. Werk van het spellen van losse woorden naar het toepassen in zinnen om de context en het begrip te vergroten.
Na deze activiteiten kunnen leerlingen met meer zekerheid woorden met deze speciale klankcombinaties herkennen, het verschil horen en ze foutloos opschrijven in verschillende contexten.
Pas op voor deze misvattingen
De klanken -ng en -nk zijn precies hetzelfde, dus je kunt ze op dezelfde manier schrijven.
Hoewel ze erg op elkaar lijken, is er een klein verschil. Bij -ng (zoals in 'koning') is de klank zacht en nasaal. Bij -nk (zoals in 'koninkje') hoor je een duidelijke, harde /k/ klank na de /ng/. Laat leerlingen het verschil voelen in hun keel of neus.
Je schrijft wat je hoort, dus 'beer' schrijf je als 'ber' en 'deur' als 'dur'.
De klankgroepen -eer, -oor en -eur zijn vaste lettercombinaties. De 'e' die je in het midden hoort, schrijf je dubbel ('ee', 'oo') of als 'eu', gevolgd door een 'r'. Dit zijn weetwoorden waarvan je de spelling moet onthouden.
De 'eu' in 'deur' is dezelfde klank als de 'u' in 'bus'.
De 'eu' is een tweeklank, een combinatie van twee klinkers die samen één nieuwe klank vormen. De 'u' is een enkele, korte klinkerklank. Oefen het uitspreken van woordparen zoals 'deur' en 'durf' om het verschil duidelijk te horen.
Methodes gebruikt in dit overzicht