Ideeën voor actief leren
Bij chemische reacties gebeurt er iets magisch: stoffen verdwijnen en er ontstaan compleet nieuwe stoffen met andere eigenschappen. In dit onderwerp leren leerlingen reactieverschijnselen herkennen, zoals kleurverandering, gasontwikkeling of de vorming van een neerslag. Dit sluit aan bij de SLO-doelen over chemische processen en het modelleren van reacties.
Activiteit 01
Op verschillende stations voeren leerlingen kleine proefjes uit (bijv. suiker oplossen, een lucifer branden, bruistablet in water). Ze noteren hun waarnemingen en bepalen of er een chemische reactie heeft plaatsgevonden.
Wanneer spreken we van een chemische reactie?
Activiteit 02
Leerlingen krijgen voorbeelden van processen (zoals een cold-pack of een handwarmer). Ze bedenken of dit exotherm of endotherm is, bespreken waarom en leggen uit waar de energie vandaan komt of naartoe gaat.
Wat is het verschil tussen een exotherme en endotherme reactie?
Activiteit 03
Groepen krijgen de opdracht om door het mengen van twee kleurloze oplossingen een specifieke kleurverandering te bewerkstelligen. Ze moeten nauwkeurig hun stappen en waarnemingen loggen.
Welke waarnemingen wijzen op een reactie?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Leerlingen denken dat het oplossen van een stof (zoals suiker in thee) een chemische reactie is.
Leg uit dat bij oplossen de moleculen intact blijven en alleen verspreid worden. Door de suiker weer in te dampen, laat je zien dat de oorspronkelijke stof nog aanwezig is, wat bij een reactie niet zo is.
Exotherm betekent dat er altijd een vlam te zien moet zijn.
Gebruik voorbeelden zoals het roesten van ijzer of een chemische handwarmer om te laten zien dat warmteontwikkeling ook heel langzaam of zonder licht kan gebeuren.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Reactiesnelheid en katalysatoren
Dit onderwerp behandelt de factoren die de snelheid van een chemische reactie beïnvloeden, zoals temperatuur, concentratie en verdelingsgraad. Ook de werking van een katalysator wordt besproken.
8 methodologies
Reactieschema's en massabehoud
Leerlingen leren chemische reacties weer te geven in reactieschema's met woorden en formules. Ze maken kennis met de wet van behoud van massa.
8 methodologies