Ideeën voor actief leren
Macht en gezag zijn fundamentele concepten om de verhoudingen in een samenleving te begrijpen. Macht is het vermogen om het gedrag van anderen te beïnvloeden, zelfs tegen hun zin in. Gezag is macht die als legitiem wordt geaccepteerd. In dit thema (Domein C3) onderzoeken leerlingen de verschillende machtsbronnen, zoals kennis, geld, geweld of charisma.
Activiteit 01
Leerlingen krijgen drie scenario's (een klaslokaal, een klimaattop, een gezin). Ze identificeren per scenario wie de macht heeft, wat de machtsbron is en of er sprake is van gezag. Ze vergelijken hun antwoorden in tweetallen.
Wat is het verschil tussen macht en gezag?
Activiteit 02
Leerlingen 'kopen' in groepjes verschillende machtsbronnen (bijv. 1 miljoen euro, 100.000 volgers, een wetboek). Vervolgens moeten ze een maatschappelijk probleem oplossen en beargumenteren waarom hun gekochte bronnen het meest effectief zijn.
Welke machtsbronnen zijn er?
Activiteit 03
Voer een debat over een situatie waarin gezag niet meer wordt geaccepteerd (bijv. protesten tegen coronamaatregelen of klimaatactivisme). Leerlingen analyseren wanneer macht verandert in dwang en wat dit betekent voor de stabiliteit van de staat.
Hoe wordt macht gelegitimeerd in een democratie?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Macht is altijd iets negatiefs of corrupts.
Macht is een neutraal middel om doelen te bereiken en zaken te organiseren. Zonder macht en gezag zou een samenleving vervallen in chaos. Het analyseren van 'goede' machtsuitoefening helpt dit beeld te nuanceren.
Wie de meeste stemmen krijgt, heeft automatisch alle macht.
In een rechtsstaat wordt macht beperkt door wetten en verdeeld over verschillende organen (checks and balances). Ook minderheden hebben rechten die de macht van de meerderheid inperken.
Methodes gebruikt in dit overzicht