Geschiedenis · Klas 1 VWO

Ideeën voor actief leren

De Honderdjarige Oorlog: Engeland en Frankrijk

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat de Honderdjarige Oorlog een complex, langdurig conflict is met periodes van vrede en oorlog. Door leerlingen actief te betrekken bij debatten, rollenspellen en kaartwerk ervaren ze hoe historische processen zich ontwikkelen en hoe individuen en groepen invloed uitoefenen op gebeurtenissen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - De tijd van steden en staten
• SLO: Voortgezet onderwijs - Macht en conflict

• 35–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Tijdlijn-uitdaging
• 45 min · Kleine groepjes

Debatcirkel: Oorzaken van de Oorlog

Verdeel de klas in groepen voor en tegen Engelse claims op de Franse troon. Elke groep bereidt argumenten voor op basis van erfopvolging en territoria. Wissel posities om en stem over overtuigendste rede.

Analyseer de oorzaken van de Honderdjarige Oorlog en de rol van Jeanne d'Arc.

Facilitatietip

Tijdens de debatcirkel: Zorg dat leerlingen eerst individueel drie oorzaken noteren voordat ze in groepjes discussiëren, dit voorkomt dat ze alleen op de luidste stemmen reageren.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'In hoeverre was Jeanne d'Arc de belangrijkste factor voor de Franse overwinning in de Honderdjarige Oorlog?' Laat leerlingen hun antwoord onderbouwen met bewijs uit de les en bronnen.

• Onthouden
• Begrijpen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Rollenspel
• 50 min · Kleine groepjes

Rollenspel: Proces van Jeanne d'Arc

Wijs rollen toe als Jeanne, inquisiteurs en getuigen. Leerlingen reconstrueren het proces met bronteksten, pleiten en vonnissen. Reflecteer op haar impact op Franse moraal.

Verklaar hoe de oorlog bijdroeg aan de vorming van nationale identiteiten in Engeland en Frankrijk.

Facilitatietip

Bij het rollenspel over Jeanne d'Arc: Geef leerlingen vooraf een eenvoudige tekst met feiten, zodat ze hun rol kunnen baseren op historische bronnen in plaats van veronderstellingen.

Waar je op moet letten

Vraag leerlingen om op een kaartje twee manieren te noteren waarop de Honderdjarige Oorlog bijdroeg aan de vorming van een nationale identiteit in Frankrijk of Engeland, en één militaire innovatie die de oorlogsvoering veranderde.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Activiteit 03

• Tijdlijn-uitdaging
• 35 min · Duo's

Kaartwerk: Territoriale Veranderingen

Geef groepen kaarten van 1337, 1415 en 1453. Markeer winsten en verliezen, bespreek hoe dit nationale grenzen vormde. Presenteer wijzigingen aan de klas.

Beoordeel de militaire innovaties en tactieken die werden gebruikt tijdens de Honderdjarige Oorlog.

Facilitatietip

Voor het kaartwerk: Laat leerlingen eerst in tweetallen de kaart inkleuren voordat ze de veranderingen klassikaal bespreken, zodat ze zelf patronen ontdekken.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een korte lijst met gebeurtenissen en termen gerelateerd aan de Honderdjarige Oorlog. Vraag hen om de gebeurtenissen in chronologische volgorde te plaatsen en de termen te koppelen aan hun juiste definitie.

• Onthouden
• Begrijpen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Tijdlijn-uitdaging
• 40 min · Duo's

Tijdlijn Battle: Militaire Innovaties

In paren bouwen leerlingen een interactieve tijdlijn met kaarten van langebogen, kanonnen en tactieken. Plaats events en leg causaliteit uit via kettingreacties.

Analyseer de oorzaken van de Honderdjarige Oorlog en de rol van Jeanne d'Arc.

Facilitatietip

Bij de tijdlijn Battle: Gebruik een fysieke touw-tijdlijn waaraan leerlingen kaartjes met gebeurtenissen en innovaties kunnen ophangen, dit maakt abstracte data concreet.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'In hoeverre was Jeanne d'Arc de belangrijkste factor voor de Franse overwinning in de Honderdjarige Oorlog?' Laat leerlingen hun antwoord onderbouwen met bewijs uit de les en bronnen.

• Onthouden
• Begrijpen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Ervaren leraren benadrukken dat historische conflicten nooit door één oorzaak of persoon verklaard kunnen worden. Vermijd vereenvoudigde heldenverhalen en leg de nadruk op structurele factoren zoals machtsstrijd, economie en lokale belangen. Gebruik bronnen die zowel Franse als Engelse perspectieven tonen om nationale identiteiten te problematiseren. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter begrijpen hoe oorlogen langetermijnveranderingen veroorzaken als ze zelf de gevolgen van beslissingen kunnen ervaren, bijvoorbeeld via simulaties of debatten.

Succesvolle leerlingen kunnen oorzaken en gevolgen van de oorlog benoemen, de rol van sleutelfiguren zoals Jeanne d'Arc analyseren en territoriaal en militair verloop in kaart brengen. Ze tonen begrip van hoe conflicten bijdragen aan nationale identiteiten en staatsvorming, met ruimte voor nuance in historische verklaringen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de Debatcirkel Oorzaken van de Oorlog, denken leerlingen vaak dat de oorlog continu honderd jaar duurde.

  Geef de leerlingen een blanco tijdlijn en laat ze tijdens de debatcirkel de periodes van vrede en oorlog markeren met kleuren, zodat ze direct zien dat het om onderbroken conflicten ging.

• Tijdens het Rollenspel Proces van Jeanne d'Arc, wordt Jeanne d'Arc vaak gezien als de enige oorzaak van de Franse overwinning.

  Laat leerlingen tijdens het rollenspel een tabel invullen waarin ze aan de hand van bronnen de bredere factoren (zoals Engelse interne conflicten of Franse hervormingen) naast Jeanne's bijdrage zetten en dit klassikaal vergelijken.

• Tijdens de Debatcirkel Oorzaken van de Oorlog, wordt beweerd dat de oorlog geen invloed had op nationale identiteiten.

  Geef leerlingen tijdens het debat een lijst met propagandaposters en slogans uit die tijd en vraag hen om te analyseren hoe deze bijdroegen aan het beeld van 'Frankrijk' en 'Engeland' als eenheid.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Tijdlijn-uitdaging
• Rollenspel