Geschiedenis · Groep 5

Ideeën voor actief leren

Romeinse Goden en Religie

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat religie en mythologie abstract en cultureel complex zijn. Leerlingen ervaren de goden niet alleen als verhalen, maar door rollenspellen en modellen als onderdeel van dagelijks leven en macht. Door te doen en te maken, ontdekken ze de invloed van deze ideeën buiten de klas.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO Kerndoelen: Tijd, Kerndoel 52 (Kenmerkende aspecten van het tijdvak Grieken en Romeinen)

• 30–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Rollenspel
• 45 min · Kleine groepjes

Rollenspel: Godenconcilie

Leerlingen kiezen een Romeinse god en bereiden een korte speech voor over hun domein en eisen. In kleine groepen vormen ze een concilie en debatteren ze over een crisis, zoals een mislukte oogst. Sluit af met een gezamenlijke beslissing en presentatie aan de klas.

Analyseer de rol van religie in het dagelijks leven en de politiek van de Romeinen.

Facilitatietip

Zet het rollenspel ‘Godenconcilie’ op met duidelijke rollenkaartjes en een tijdslimiet zodat leerlingen zich inleven in de goden en hun belangen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de naam van een Romeinse god. Vraag hen om de naam van de god, zijn belangrijkste functie en een voorbeeld van een offer dat aan hem gebracht kon worden, op te schrijven.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Activiteit 02

• Concept Mapping
• 30 min · Duo's

Vergelijkingskaart: Romeins versus Grieks

Deel kaarten uit met Romeinse en Griekse goden. In paren vullen leerlingen overeenkomsten en verschillen in, zoals namen en eigenschappen. Groepen presenteren één paar goden en noteren hoe Romeinen Griekse invloeden overnamen.

Vergelijk de Romeinse goden met die van andere culturen die ze tegenkwamen.

Facilitatietip

Geef bij de vergelijkingskaart ‘Romeins versus Grieks’ alleen de namen van de goden en laat de leerlingen zelf de kenmerken en functies invullen om actief te ontdekken.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Hoe zou het zijn geweest om in het oude Rome te leven en dagelijks te maken te hebben met goden en offers?' Laat leerlingen hun ideeën delen over de impact van religie op het dagelijks leven en de politiek.

• Begrijpen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement

Activiteit 03

• Concept Mapping
• 50 min · Kleine groepjes

Tempelbouw: Model maken

Groepen ontwerpen en bouwen een eenvoudige tempelmodel met karton, klei en tekeningen van godenbeelden. Ze labelen altaren, offers en inscripties. Presenteer hoe de tempel in het dagelijks leven paste.

Verklaar hoe de Romeinen omgingen met de religies van de volkeren die ze veroverden.

Facilitatietip

Geef bij de tempelbouwmaterialen duidelijke eisen mee, zoals de functie van de tempel en symbolen die verwijzen naar de god, om gerichte keuzes te stimuleren.

Waar je op moet letten

Toon afbeeldingen van verschillende Romeinse goden. Vraag leerlingen om de god te identificeren en één kenmerk of functie te noemen. Controleer of ze de belangrijkste goden kunnen onderscheiden.

• Begrijpen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement

Activiteit 04

• Concept Mapping
• 40 min · Hele klas

Feestnaspeeling: Saturnalia

De klas viert een mini-Saturnalia met rollenspel: slaven en meesters wisselen rollen, cadeautjes uitdelen en een maaltijd delen. Bespreek achteraf de sociale functie van het feest.

Analyseer de rol van religie in het dagelijks leven en de politiek van de Romeinen.

Facilitatietip

Bied bij de feestnaspeeling ‘Saturnalia’ een lijst met mogelijke rituelen aan, maar laat leerlingen zelf bedenken hoe ze deze in de klas vormgeven.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de naam van een Romeinse god. Vraag hen om de naam van de god, zijn belangrijkste functie en een voorbeeld van een offer dat aan hem gebracht kon worden, op te schrijven.

• Begrijpen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Zelfmanagement

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete voorbeelden uit het dagelijks leven, zoals huisaltaren of offers, om religie tastbaar te maken. Vermijd alleen verhalen vertellen over goden, maar laat leerlingen zelf verbanden leggen met politiek en macht. Gebruik vergelijkingen met moderne situaties, zoals nationale symbolen of tradities, om abstracte concepten toegankelijk te maken.

Succesvolle leerlingen herkennen de belangrijkste goden en hun functies, kunnen de verschillen met Griekse goden uitleggen en begrijpen hoe religie het dagelijks leven en de politiek vormgaf. Ze tonen dit door precieze details te benoemen en te verbinden in discussies en producten.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de activiteit ‘Vergelijkingskaart Romeins versus Grieks’ denken leerlingen dat goden volledig hetzelfde zijn.

  Geef leerlingen een tabel met kolommen voor ‘Romeinse naam’, ‘Griekse naam’, ‘functie’ en ‘specifiek verschil’. Laat ze per cel invullen hoe de Romeinen de god aanpastten, zoals een grotere nadruk op staatszaken bij Jupiter.

• Tijdens het rollenspel ‘Godenconcilie’ denken leerlingen dat religie alleen voor priesters en tempels was.

  Voeg aan de rollenkaarten van het concilie ook een ‘burger’, ‘boer’ en ‘handelaar’ toe. Laat deze leerlingen tijdens het spel duidelijk maken hoe ze thuis offers brachten of rituelen uitvoerden.

• Tijdens de discussie ‘Tolerantie in de activiteit Saturnalia’ is er een aanname dat Romeinen vreemde goden verboden.

  Geef leerlingen een lijst met voorbeelden van geadopteerde goden zoals Isis of Mithras. Laat ze in groepjes debatteren over waarom Romeinen deze goden accepteerden en hoe dit de eenheid versterkte.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Rollenspel
• Concept Mapping