Ideeën voor actief leren
Logica en argumentatieleer vormen het fundament van het filosofische gereedschapskistje. In dit onderdeel leren leerlingen hoe ze een geldige redenering opbouwen en, belangrijker nog, hoe ze drogredenen in het publieke debat kunnen herkennen. Dit sluit nauw aan bij SLO Subdomein A2, waarbij de focus ligt op het analyseren en beoordelen van redeneringen. In een tijd van 'fake news' en polarisatie is dit een van de meest praktische onderdelen van het curriculum.
Activiteit 01
Leerlingen kijken naar korte fragmenten van politieke debatten of reclames. Ze hebben een bingokaart met namen van drogredenen (ad hominem, stroman, etc.) en moeten deze zo snel mogelijk correct identificeren en uitleggen.
Wat is een geldig argument?
Activiteit 02
Geef leerlingen losse premissen en conclusies op strookjes papier. Ze moeten in tweetallen kloppende syllogismen vormen en vervolgens een 'absurd' maar logisch geldig syllogisme presenteren aan de klas.
Hoe herken je een drogreden?
Activiteit 03
Groepjes krijgen een tekst vol logische fouten. Ze moeten de tekst herschrijven zodat de argumentatie wel klopt, waarbij ze expliciet aangeven welke logische regels ze hebben toegepast om de fouten te herstellen.
Waarom is logica essentieel voor filosofie?
Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Pas op voor deze misvattingen
Als een argument logisch geldig is, moet de conclusie wel waar zijn.
Geldigheid gaat over de vorm, waarheid over de inhoud. Een redenering kan formeel correct zijn terwijl de aannames onjuist zijn. Door zelf 'gekke' maar geldige redeneringen te bouwen, begrijpen leerlingen dit onderscheid sneller.
Een drogreden gebruiken betekent dat je ongelijk hebt.
Iemand kan een ware bewering doen maar deze slecht onderbouwen met een drogreden. Het herkennen van de fout in de redenering zegt iets over de kwaliteit van het debat, niet direct over de feitelijke juistheid van de claim.
Methodes gebruikt in dit overzicht
Wat is filosofie?
Leerlingen ontdekken het verschil tussen filosofische, wetenschappelijke en alledaagse vragen. Ze maken kennis met de verwondering als startpunt van het denken.
8 methodologies
De Socratische Methode
Kennismaking met de dialoogvorm van Socrates en het belang van kritisch doorvragen om tot de kern te komen.
8 methodologies