Citizenship · Klas 1 VWO · Democratie en Rechtsstaat · 2.º Período

Hoe wordt Nederland bestuurd?

Een overzicht van de politieke besluitvorming, van de gemeente tot de landelijke overheid. Leerlingen ontdekken hoe zij zelf invloed kunnen uitoefenen.

Kort samengevat:Hoe komt een wet tot stand en wie heeft het voor het zeggen? In dit thema ontleden we het Nederlandse bestuurssysteem op lokaal, provinciaal en landelijk niveau. We kijken naar de rol van de Koning, de ministers en de Staten-Generaal. Dit sluit aan bij Kerndoel 44 en 47, waarbij leerlingen leren hoe ze zelf invloed kunnen uitoefenen op de politieke besluitvorming.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• Kerndoel 44
• Kerndoel 47

Over dit onderwerp

Hoe komt een wet tot stand en wie heeft het voor het zeggen? In dit thema ontleden we het Nederlandse bestuurssysteem op lokaal, provinciaal en landelijk niveau. We kijken naar de rol van de Koning, de ministers en de Staten-Generaal. Dit sluit aan bij Kerndoel 44 en 47, waarbij leerlingen leren hoe ze zelf invloed kunnen uitoefenen op de politieke besluitvorming.

Voor vwo 1 leerlingen maken we de politiek dichtbij door te kijken naar de gemeente. Wat doet een burgemeester eigenlijk? En hoe kun je als jongere inspreken bij een raadsvergadering? Door zelf een politiek proces te simuleren, van probleem naar oplossing, begrijpen leerlingen de complexiteit van belangenafweging in een poldermodel. Dit onderwerp wint aan kracht wanneer leerlingen de rollen van verschillende politieke actoren aannemen.

Kernvragen

1. Wie beslist er in jouw gemeente?
2. Wat doet de Tweede Kamer?
3. Hoe kun jij als jongere je stem laten horen?

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

De Koning is de baas van Nederland en neemt de besluiten.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

De Koning is onderdeel van de regering maar heeft geen politieke macht; de ministers zijn verantwoordelijk. Een schema van de machtsverdeling helpt dit te verduidelijken tijdens een klassikale uitleg.

Veelvoorkomende misvatting

Politiek is alleen iets voor volwassenen in Den Haag.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Politiek gebeurt overal, ook op school en in de gemeente. Door lokale voorbeelden te gebruiken, zien leerlingen dat besluiten over hun eigen omgeving dagelijks worden genomen.

Ideeën voor actief leren

Simulatiespel

De Gemeenteraad

De klas simuleert een raadsvergadering over een actueel lokaal onderwerp, zoals de aanleg van een skatepark of een vuurwerkverbod. Leerlingen spelen raadsleden van verschillende partijen en moeten stemmen winnen voor hun standpunt.

90 min·Hele klas

Onderzoekskring

Politieke Partijen Matchen

In groepjes onderzoeken leerlingen de standpunten van verschillende partijen over thema's die jongeren aangaan. Ze maken een 'kieswijzer' voor hun klasgenoten op basis van hun onderzoek.

60 min·Kleine groepjes

Denken-Delen-Uitwisselen

Mijn Invloed

Leerlingen bedenken een probleem in hun buurt. Ze overleggen in tweetallen welke weg ze moeten bewandelen om dit aan te pakken: een petitie, de media opzoeken of een brief schrijven naar de wethouder.

25 min·Duo's

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de Eerste en de Tweede Kamer?

De Tweede Kamer maakt en verandert wetten, de Eerste Kamer controleert of de wetten wel goed in elkaar zitten en niet in strijd zijn met de Grondwet. We gebruiken de metafoor van de 'maker' en de 'checker'.

Hoe word je minister?

We leggen het proces van kabinetsformatie uit na de verkiezingen. Het is belangrijk dat leerlingen begrijpen dat ministers niet direct gekozen worden door het volk.

Wat doet een burgemeester precies?

De burgemeester is voorzitter van de raad en het college, maar is vooral verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. We bespreken casussen over noodverordeningen.

Hoe versterkt een rollenspel het inzicht in politiek?

Politiek gaat over compromissen sluiten. In een rollenspel ervaren leerlingen dat je nooit 100% je zin krijgt in een coalitie. Dit inzicht in het 'poldermodel' is essentieel voor het begrijpen van de Nederlandse politieke cultuur.