Skip to content
Beeldende vorming · Klas 1 VWO

Ideeën voor actief leren

Symbolen en Iconografie

Actief leren werkt uitstekend voor dit onderwerp omdat symbolen en iconen vaak abstract zijn. Door leerlingen zelf te laten onderzoeken, ontwerpen en analyseren, maken ze de stap van theorie naar concrete toepassing. Hun actieve betrokkenheid helpt hen de veelzijdigheid van symbolen te ervaren en betekenis te verbinden aan hun dagelijks leven.

SLO Kerndoelen en EindtermenSLO: Voortgezet onderwijs - Beeldende vorming: Tekens en symbolenSLO: Voortgezet onderwijs - Beeldende vorming: Analyse
25–50 minDuo's → Hele klas3 activiteiten

Activiteit 01

Onderzoekskring45 min · Kleine groepjes

Onderzoekskring: De Symbool-detective

Groepjes krijgen een set historische en moderne symbolen zonder tekst. Ze moeten de betekenis achterhalen en de symbolen categoriseren (bijv. religieus, politiek, functioneel) en hun bevindingen presenteren.

Waarom begrijpen mensen over de hele wereld dezelfde verkeersborden?

FacilitatietipTijdens 'De Symbool-detective' geef je leerlingen een duidelijke structuur met vragen om hun onderzoek te sturen, zoals 'Wanneer ontstond dit symbool?' en 'Welke groep gebruikt het nu?'

Waar je op moet lettenGeef leerlingen een afbeelding van een bekend logo (bijv. de 'swoosh' van Nike) en een historisch symbool (bijv. de ankh). Vraag hen: 1. Wat is de denotatie van dit teken? 2. Wat zijn twee connotaties die dit teken oproept? 3. Hoe zou je de functie van dit teken in één woord omschrijven?

AnalyserenEvaluerenCreërenZelfmanagementZelfbewustzijn
Volledige les genereren

Activiteit 02

Simulatiespel50 min · Individueel

Simulatiespel: Ontwerp een Nieuw Icoon

Leerlingen krijgen de opdracht om een universeel icoon te ontwerpen voor een modern concept dat nog geen symbool heeft (bijv. 'nepnieuws' of 'digitale vriendschap'). Ze testen hun ontwerp bij klasgenoten om te zien of de boodschap overkomt.

Hoe kun je een historisch verhaal vertellen met slechts drie symbolen?

FacilitatietipBij 'Ontwerp een Nieuw Icoon' moedig je leerlingen aan eerst schetsen te maken voordat ze digitaal werken, om snel te kunnen itereren.

Waar je op moet lettenToon een dia met drie verschillende symbolen (bijv. een vredesteken, een hartje, een stopbord). Vraag leerlingen om in tweetallen te bespreken: 1. Wat is de meest waarschijnlijke betekenis van elk symbool in een algemene context? 2. Voor wie zou dit symbool het meest relevant zijn? 3. Welke emotie of boodschap probeert het over te brengen?

ToepassenAnalyserenEvaluerenCreërenSociaal BewustzijnBesluitvorming
Volledige les genereren

Activiteit 03

Denken-Delen-Uitwisselen: Logo-deconstructie

Leerlingen kiezen een bekend logo en analyseren in paren welke verborgen symboliek erin zit (bijv. de pijl in FedEx). Ze bespreken hoe deze subtiele tekens de perceptie van het merk beïnvloeden.

Wat is de kracht van een logo in onze moderne beeldcultuur?

FacilitatietipTijdens 'Logo-deconstructie' zorg je dat leerlingen eerst individueel nadenken voordat ze in tweetallen discussiëren, om diepere reflectie te stimuleren.

Waar je op moet lettenLeerlingen ontwerpen een symbool voor een fictief evenement (bijv. een 'Dag van de Stilte'). Ze wisselen hun ontwerpen uit en beoordelen elkaars werk aan de hand van de volgende vragen: 1. Is het symbool duidelijk en herkenbaar? 2. Communiceert het de bedoelde boodschap effectief? 3. Welke verbeteringen zouden het symbool nog krachtiger maken?

BegrijpenToepassenAnalyserenZelfbewustzijnRelatievaardigheden
Volledige les genereren

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Ervaren docenten benadrukken dat symbolen pas echt betekenis krijgen als leerlingen ze in context plaatsen. Vermijd abstracte uitleg zonder voorbeelden. Gebruik concrete, zichtbare materialen zoals historische afbeeldingen of digitale collages om de dynamiek van symbolen te laten zien. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren als ze zelf symbolen kunnen creëren en toetsen aan de realiteit.

Leerlingen tonen succesvol leren wanneer ze symbolen niet alleen kunnen benoemen, maar ook hun functie, context en veranderlijke betekenis kunnen uitleggen. Ze gebruiken deze kennis om nieuwe iconen te bedenken of bestaande symbolen kritisch te analyseren. Zichtbaar enthousiasme en discussie over de kracht van symbolen zijn goede indicatoren.


Pas op voor deze misvattingen

  • Tijdens 'De Symbool-detective' denken leerlingen soms dat een illustratie hetzelfde is als een symbool.

    Laat leerlingen tijdens de sorteeroefening met afbeeldingen en symbolen actief het verschil benoemen: 'Is dit een tekening van een duif of een symbool voor vrede?' Stimuleer discussie over de functie van elk.

  • Tijdens 'Ontwerp een Nieuw Icoon' veronderstellen leerlingen dat symbolen een vaste, onveranderlijke betekenis hebben.

    Gebruik het voorbeeld van het swastika-symbool tijdens de ontwerpfase. Vraag leerlingen: 'Hoe zou jij voorkomen dat jouw icoon in de toekomst een andere betekenis krijgt?' Benadruk contextuele afhankelijkheid.


Methodes gebruikt in dit overzicht