Globalisering en Handel

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat leerlingen door ervaring ontdekken hoe abstracte concepten zoals ongelijkheid en machtsverhoudingen in de praktijk werken. Door rollenspelen, debatten en kaartactiviteiten voelen ze aan waarom globalisering niet voor iedereen dezelfde impact heeft en ontwikkelen ze kritisch inzicht in complexe systemen.

• Klas 1 VWO
• De Wereld in Kaart: Ontdekking van de Aarde
• 4 activiteiten
• 35 min–50 min

Leerdoelen

1. Analyseren hoe de economische groei in ontwikkelingslanden wordt beïnvloed door de export van grondstoffen en de import van afgewerkte producten.
2. Evalueren van de impact van handelsakkoorden, zoals die tussen de EU en Afrikaanse landen, op de concurrentiepositie van lokale producenten.
3. Vergelijken van de arbeidsomstandigheden in de textielindustrie in Bangladesh met die in Nederland, met aandacht voor lonen en veiligheid.
4. Identificeren van de belangrijkste producten die door grote multinationals worden verhandeld en hun oorsprong in ontwikkelingslanden.
5. Voorspellen van de gevolgen van automatisering in de productieketen op de werkgelegenheid in landen met lage lonen.

Rollenspel

⏱ 50 min·Kleine groepjes

Rollenspel: Multinationale Investering

Deel leerlingen in als multinational-CEO, lokale boer, vakbondsleider en overheid. Laat ze onderhandelen over een fabrieksbouw, met aandacht voor lonen en milieu. Sluit af met groepsreflectie op winnaars en verliezers.

Voorbereiding & details

Analyseer hoe globalisering zowel kansen als bedreigingen creëert voor ontwikkelingslanden.

Facilitatietip: Zet het rollenspel 'Multinationale Investering' op met duidelijke rollenkaarten die lokale stakeholders, overheden en multinationals vertegenwoordigen, zodat leerlingen zich kunnen inleven in belangenconflicten.

Setup: Open ruimte of herschikte tafels voor het naspelen van het scenario

Materials: Rolkaarten met achtergrondinformatie en doelen, Briefing van het scenario

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Formeel debat

⏱ 45 min·Hele klas

Formeel debat: Eerlijke Handel Verdragen

Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van WTO-regels. Geef argumentenkaarten voor voorbereiding. Voer een gestructureerd debat met opening, replieken en conclusie.

Voorbereiding & details

Evalueer de rol van internationale handelsverdragen in het bevorderen of belemmeren van eerlijke handel.

Facilitatietip: Geef het debat 'Eerlijke Handel Verdragen' een gestructureerd format met een tijdslimiet per argument en een afsluitende reflectie om leerlingen te dwingen hun standpunten te onderbouwen met feiten.

Setup: Twee teams tegenover elkaar, met zitplaatsen voor het publiek

Materials: Kaart met de debatstelling, Research-briefing voor elk team, Beoordelingsformulier (rubric) voor het publiek, Timer

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Formeel debat

⏱ 35 min·Duo's

Kaartactiviteit: Handelsketens Traceren

Laat paren wereldkaarten gebruiken om routes van cacao of kleding te tekenen. Bereken kosten, CO2-uitstoot en bespreek kwetsbare schakels. Presenteren aan de klas.

Voorbereiding & details

Voorspel de impact van de groei van multinationals op de lokale economieën en arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden.

Facilitatietip: Bij de kaartactiviteit 'Handelsketens Traceren' zorg voor fysieke kaarten en markeringen zodat leerlingen visueel zien hoe producten door verschillende landen bewegen en waar de meeste waarde wordt toegevoegd.

Setup: Twee teams tegenover elkaar, met zitplaatsen voor het publiek

Materials: Kaart met de debatstelling, Research-briefing voor elk team, Beoordelingsformulier (rubric) voor het publiek, Timer

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Formeel debat

⏱ 40 min·Kleine groepjes

Voorspellingssimulatie: Multinationale Groei

Groepen krijgen data over een multinational in Afrika. Ze voorspellen impacts op economie en arbeid via grafieken. Vergelijk voorspellingen met echte uitkomsten.

Voorbereiding & details

Analyseer hoe globalisering zowel kansen als bedreigingen creëert voor ontwikkelingslanden.

Facilitatietip: Laat de voorspellingsimulatie 'Multinationale Groei' starten met een simpele spreadsheet om leerlingen te laten zien hoe kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben voor lokale economieën.

Setup: Twee teams tegenover elkaar, met zitplaatsen voor het publiek

Materials: Kaart met de debatstelling, Research-briefing voor elk team, Beoordelingsformulier (rubric) voor het publiek, Timer

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Dit onderwerp onderwijzen

Ervaren docenten benadrukken dat leerlingen eerst moeten ervaren voordat ze analyseren. Begin met een persoonlijke insteek, zoals 'Waar komt jouw telefoon vandaan?' om abstracte concepten tastbaar te maken. Vermijd het presenteren van feiten zonder context en gebruik lokale voorbeelden om betrokkenheid te vergroten. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter vasthouden als ze emotioneel betrokken raken bij het onderwerp.

Wat je kunt verwachten

Succesvolle leerlingen tonen dat ze de dubbelzijdige aard van globalisering begrijpen door concrete voorbeelden te koppelen aan theorie, genuanceerde argumenten te formuleren en empathie te tonen voor verschillende perspectieven. Ze gebruiken bronnen om standpunten te onderbouwen en herkennen patronen in handelsketens.

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het rollenspel 'Multinationale Investering' denken leerlingen soms dat globalisering automatisch leidt tot welvaart voor alle betrokken partijen.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het rollenspel let de docent erop dat leerlingen in de rol van lokale gemeenschappen en arbeiders ervaren hoe zij vaak de dupe worden van oneerlijke praktijken, bijvoorbeeld door lage lonen of milieuvervuiling, en laat hen dit omzetten in een concrete actie of eis.

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens de analyse van multinationals in kleine groepen veronderstellen leerlingen dat deze bedrijven alleen maar voordelen bieden aan ontwikkelingslanden.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens de casestudie-analyses vraag de docent leerlingen om per groep één bron te zoeken die de negatieve gevolgen belicht, zoals uitbuiting of milieuvervuiling, en deze te confronteren met de positieve effecten uit hun eigen bronnen.

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het debat 'Eerlijke Handel Verdragen' gaan leerlingen ervan uit dat alle handelsverdragen een eerlijk speelveld creëren.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het debat laat de docent leerlingen specifieke voorbeelden van verdragen analyseren, zoals de EU-Vietnam Handelsovereenkomst, om te ontdekken waar lokale belangen worden genegeerd en hoe dit hun eigen standpunt kan veranderen.

Toetsideeën

Uitgangskaart

Na de kaartactiviteit 'Handelsketens Traceren' geef leerlingen een blanco kaart met twee landen en vraag hen om per land één product te noemen dat geëxporteerd wordt en één dat geïmporteerd wordt, gekoppeld aan een korte uitleg over de rol van globalisering in deze handel.

Discussievraag

Tijdens het debatten 'Eerlijke Handel Verdragen' observeert de docent of leerlingen in staat zijn om specifieke voorbeelden van producten of sectoren te noemen die hun argumenten onderbouwen, zoals koffie uit Ethiopië of textiel uit Bangladesh.

Snelle Controle

Na het rollenspel 'Multinationale Investering' toon je een afbeelding van een product met een 'Made in...' label en vraag leerlingen om in één zin te benoemen welke fase van de productieketen waarschijnlijk in dat land plaatsvindt, gebaseerd op de rollen die tijdens het spel werden gespeeld.

Uitbreidingen & ondersteuning

• Challenge: Laat leerlingen een fictief handelsverdrag ontwerpen voor twee landen met tegenstrijdige belangen en presenteer het aan de klas met een onderbouwd argument over de gevolgen voor beide economieën.
• Scaffolding: Geef leerlingen die moeite hebben met het debat een lijst met voorgestructureerde argumenten en tegenargumenten om hen te helpen bij het opbouwen van een logisch betoog.
• Deeper: Laat leerlingen een podcast of korte documentaire maken over een specifieke handelsrelatie, waarbij ze bronnen interviewen of een casestudie uitdiepen.

Kernbegrippen

Multinational	Een onderneming die actief is in meerdere landen, met hoofdkantoren vaak in rijke landen en productiefaciliteiten in ontwikkelingslanden.
Handelsbalans	Het verschil tussen de waarde van de export en import van een land. Een positieve balans betekent meer export dan import, een negatieve balans andersom.
Ontwikkelingsland	Een land met een relatief laag inkomen per hoofd van de bevolking, dat vaak afhankelijk is van landbouw of de export van grondstoffen.
Outsourcing	Het uitbesteden van productieprocessen of diensten aan bedrijven in andere landen, vaak om kosten te besparen.
Fair trade	Een handelsmodel dat streeft naar eerlijke prijzen voor producenten in ontwikkelingslanden en betere arbeidsomstandigheden, met aandacht voor milieu.