Aardrijkskunde · Klas 1 VWO

Ideeën voor actief leren

Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's)

Actief leren werkt bij de SDG's omdat leerlingen door interactie en samenwerking de complexiteit van mondiale uitdagingen direct ervaren. Door onderzoek en ontwerpend leren zien ze niet alleen de doelen zelf, maar ook hoe ze met elkaar verbonden zijn en wat hun eigen rol kan zijn.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Duurzame ontwikkeling
• SLO: Voortgezet onderwijs - Mondiale vraagstukken

• 30–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Projectonderwijs
• 45 min · Kleine groepjes

Stationsrotatie: SDG-verbindingen

Richt vier stations in: elk met een SDG-poster, data over voortgang en kaartjes met gerelateerde doelen. Groepen analyseren verbindingen, noteren voorbeelden en presenteren aan de klas. Sluit af met een plenair overzicht van kruisverbanden.

Analyseer hoe de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) onderling verbonden zijn en elkaar beïnvloeden.

Facilitatietip

Bij de stationsrotatie: zorg voor heldere instructietijden per station en wijs leerlingen expliciet aan op het zoeken naar verbindingen tussen de doelen op hun werkbladen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de naam van één SDG. Vraag hen om in één zin de kern van dit doel te beschrijven en één voorbeeld te geven van hoe dit doel verbonden is met een ander SDG.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Projectonderwijs
• 30 min · Duo's

Data-analyse: Voortgang SDG's

Deel recente VN-rapporten uit over drie SDG's. Leerlingen in paren plotten grafieken van voortgang per regio, identificeren trends en bespreken oorzaken. Presenteer bevindingen in een korte pitch.

Evalueer de voortgang die wereldwijd wordt geboekt bij het bereiken van de SDG's.

Facilitatietip

Bij de data-analyse: geef paren een verschillend databestand over hetzelfde SDG, zodat ze tijdens hun vergelijking vanzelf tegen tegenstrijdigheden en regionale verschillen aanlopen.

Waar je op moet letten

Start een klassengesprek met de vraag: 'Welk SDG vinden jullie het meest urgent voor onze eigen gemeenschap en waarom? Welke concrete actie zouden wij als klas kunnen ondernemen om hieraan bij te dragen?'

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Projectonderwijs
• 50 min · Kleine groepjes

Design Thinking: Lokaal Initiatief

Groepen kiezen één SDG en brainstormen een lokaal project voor school of buurt. Maak een eenvoudig plan met stappen, budget en impactmeting. Pitch het aan de klas voor feedback.

Ontwerp een lokaal initiatief dat bijdraagt aan het behalen van één of meer SDG's in de eigen gemeenschap.

Facilitatietip

Bij de Design Thinking: laat leerlingen eerst een probleem in de eigen omgeving benoemen voordat ze aan oplossingen werken; dit verhoogt de betrokkenheid en relevantie.

Waar je op moet letten

Toon een infographic met data over de voortgang van één SDG wereldwijd. Vraag leerlingen om in tweetallen de belangrijkste conclusie uit de data te formuleren en deze te delen met de klas.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 04

• Formeel debat
• 40 min · Hele klas

Formeel debat: SDG-Prioriteiten

Verdeel de klas in teams die voor- en tegenargumenten voorbereiden over welke SDG prioriteit heeft in Nederland. Gebruik feitenkaarten en voer een gestructureerd debat met stemronde.

Analyseer hoe de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) onderling verbonden zijn en elkaar beïnvloeden.

Facilitatietip

Bij het debat: gebruik de criteria 'haalbaarheid', 'impact' en 'eerlijkheid' als structuur voor de argumentatie van de leerlingen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de naam van één SDG. Vraag hen om in één zin de kern van dit doel te beschrijven en één voorbeeld te geven van hoe dit doel verbonden is met een ander SDG.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Leerlingen benaderen de SDG's het best als ze deze niet als abstracte lijst zien, maar als een netwerk van onderling afhankelijke uitdagingen. Vermijd losse behandeling van afzonderlijke doelen; integreer ze altijd in context. Onderzoek toont aan dat leerlingen door actief te zoeken naar verbanden en door zelf oplossingen te bedenken, een dieper begrip ontwikkelen dan bij passieve uitleg alleen.

Succesvol leren uit zich in leerlingen die verbanden tussen de SDG's kunnen uitleggen, relevante data kritisch analyseren en concrete lokale oplossingen bedenken. Ze tonen begrip van de urgentie van deze doelen en hun eigen mogelijkheden om bij te dragen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de stationsrotatie SDG-verbindingen denken leerlingen dat de doelen onafhankelijk van elkaar zijn.

  Geef leerlingen tijdens deze activiteit de opdracht om op hun werkblad minimaal twee verbindingen met andere doelen te noteren. Loop rond en vraag gerichte vragen zoals: 'Hoe zou SDG 6 (schoon water) SDG 1 (geen armoede) beïnvloeden?' om deze aanname direct te corrigeren.

• Tijdens de data-analyse Voortgang SDG's veronderstellen leerlingen dat de voortgang wereldwijd gelijkmatig verloopt.

  Tijdens deze activiteit geef je paren twee verschillende databronnen over hetzelfde doel, met duidelijke regionale verschillen. Vraag hen om in hun analyse expliciet te zoeken naar deze verschillen en deze te presenteren aan de klas.

• Tijdens het debat over SDG-prioriteiten denken leerlingen dat de SDG's alleen een taak zijn voor overheden.

  Tijdens het debat geef je leerlingen de opdracht om hun argumenten te baseren op concrete lokale acties die zij zelf kunnen ondernemen. Herinner hen eraan dat burgerschap begint bij hun eigen omgeving en dat iedereen een rol heeft.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Projectonderwijs
• Formeel debat