Vragen stellen en doorvragen

Actief oefenen met vragen stellen en doorvragen helpt leerlingen om inzicht te krijgen in de functie van verschillende vraagtypes. Door direct te ervaren hoe open, gesloten en verdiepende vragen een gesprek beïnvloeden, wordt abstracte theorie tastbaar en toepasbaar.

• Groep 6
• Taalmeesters: Ontdek de Kracht van Woorden
• 4 activiteiten
• 20 min–35 min

Leerdoelen

1. Classificeer gestelde vragen als open, gesloten of verdiepend, en benoem het doel van elk type in een gesprek.
2. Analyseer de impact van open en gesloten vragen op de hoeveelheid en diepgang van de verkregen informatie.
3. Demonstreer het effectief toepassen van doorvragen om specifieke details te achterhalen tijdens een interview.
4. Verklaar het belang van gerichte vraagstelling voor het succesvol verzamelen van informatie in een onderzoekscontext.

Expertpanel

⏱ 25 min·Duo's

Paarwerk: Vragenparcours

Deelleerlingen in paren in. De ene stelt een open vraag over een dagelijks onderwerp, de ander antwoordt uitgebreid. Wissel rollen en voeg doorvragen toe. Reflecteer na afloop op het gesprekseffect.

Voorbereiding & details

Differentiëer tussen een open vraag en een gesloten vraag en hun effect op een gesprek.

Facilitatietip: Geef tijdens het vragenparcours duidelijke voorbeelden van open en gesloten vragen per station, zodat leerlingen direct een referentiekader hebben.

Setup: Een panel-tafel vooraan in de klas, publieksopstelling voor de rest

Materials: Onderzoekspakketten voor de experts, Naambordjes voor de panelleden, Werkblad voor het voorbereiden van vragen (voor het publiek)

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Expertpanel

⏱ 35 min·Kleine groepjes

Klein Groep: Interviewketen

Vorm kleine groepen. Eén leerling interviewt de volgende over een thema, die doorvraagt bij de derde, enzovoort. Sluit af met groepsfeedback over vraagkeuzes en diepgang.

Voorbereiding & details

Analyseer hoe doorvragen helpt om dieper in te gaan op een onderwerp.

Facilitatietip: Zorg ervoor dat elke leerling in de interviewketen de rol van interviewer én geïnterviewde heeft gehad, zodat ze beide perspectieven ervaren.

Setup: Een panel-tafel vooraan in de klas, publieksopstelling voor de rest

Materials: Onderzoekspakketten voor de experts, Naambordjes voor de panelleden, Werkblad voor het voorbereiden van vragen (voor het publiek)

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Expertpanel

⏱ 30 min·Hele klas

Hele Klas: Vragenquiz

Verdeel de klas in teams. Stel stellingen voor en laat teams open of gesloten vragen bedenken. Stem op beste vragen en bespreek effect op antwoorden.

Voorbereiding & details

Verklaar waarom het stellen van de juiste vragen essentieel is voor het verzamelen van informatie.

Facilitatietip: Laat leerlingen in de vragenquiz eerst individueel de antwoorden bedenken voordat ze in groepjes tot een gezamenlijke keuze komen, om iedereen te betrekken.

Setup: Een panel-tafel vooraan in de klas, publieksopstelling voor de rest

Materials: Onderzoekspakketten voor de experts, Naambordjes voor de panelleden, Werkblad voor het voorbereiden van vragen (voor het publiek)

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Expertpanel

⏱ 20 min·Individueel

Individueel: Vragenjournaal

Leerlingen schrijven vijf open en vijf gesloten vragen over een nieuwsitem. Oefen doorvragen door een vervolgvraag te noteren. Deel selectie in kringgesprek.

Voorbereiding & details

Differentiëer tussen een open vraag en een gesloten vraag en hun effect op een gesprek.

Setup: Een panel-tafel vooraan in de klas, publieksopstelling voor de rest

Materials: Onderzoekspakketten voor de experts, Naambordjes voor de panelleden, Werkblad voor het voorbereiden van vragen (voor het publiek)

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Dit onderwerp onderwijzen

Begin met concrete voorbeelden uit de belevingswereld van de leerlingen, zoals vragen over hun favoriete sport of hobby. Vermijd abstracte uitleg over vraagtypes zonder context. Gebruik rollenspellen om het verschil tussen open en gesloten vragen tastbaar te maken. Herhaal en herformuleer vragen als leerlingen vastlopen, zodat ze het verschil zelf ontdekken.

Wat je kunt verwachten

Succesvolle leerlingen kunnen na deze activiteiten zelfstandig open vragen formuleren die verhalen uitlokken, gesloten vragen herkennen voor bevestiging, en verdiepende vragen bedenken om meer details te achterhalen. Ze passen dit toe in gesprekken en reflecteren op het effect van hun vragen.

Pas op voor deze misvattingen

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het vragenparcours denken leerlingen dat alle vragen hetzelfde effect hebben in een gesprek.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het vragenparcours loop je langs de stations en vraag leerlingen hardop voor te lezen welke vraag ze hebben bedacht. Benadruk daarna het verschil in reactie bij open en gesloten vragen, bijvoorbeeld door te vragen: 'Wat merk je aan de manier waarop de ander reageert?'

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het interview in de interviewketen denken leerlingen dat doorvragen alleen voor experts is.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens de interviewketen geef je als docent een voorbeeld van een simpele vervolgvraag, zoals 'Wat vond je het leukste aan...?' en vraag leerlingen om zelf een vergelijkbare vraag te bedenken na een antwoord.

Veelvoorkomende misvatting

Tijdens het vragenparcours geloven leerlingen dat gesloten vragen altijd beter zijn voor snelheid.

Wat je in plaats daarvan kunt onderwijzen

Tijdens het vragenparcours laat je leerlingen in tweetallen een gesloten en een open vraag bedenken voor hetzelfde onderwerp. Bespreek daarna samen welke vraag meer informatie oplevert en waarom.

Toetsideeën

Uitgangskaart

Na de vragenquiz laat je leerlingen individueel drie vragen bedenken bij een korte tekst over een dier: één open, één gesloten en één verdiepend. Verzamel de vragen en beoordeel of ze de juiste structuur en relevantie hebben.

Peerbeoordeling

Tijdens de interviewketen voeren leerlingen in tweetallen een kort interview. Na afloop geven ze elkaar feedback met de vragen: 'Welke vraag gaf je het meest interessante antwoord en waarom?' en 'Welke vraag zou je nog een keer stellen om meer te weten te komen?'

Snelle Controle

Tijdens het vragenparcours stel je zelf een reeks vragen aan de klas, zoals 'Wat is je lievelingskleur?' (gesloten), 'Vertel eens over je weekend' (open) en 'Je zei dat je naar de film ging, welke film was dat precies?' (verdiepend). Laat leerlingen na elke vraag aanwijzen welk type het is en waarom.

Uitbreidingen & ondersteuning

• Laat leerlingen die vroeg klaar zijn een eigen vragenlijst maken voor een nieuwsbericht of schoolproject en deze uitproberen op klasgenoten.
• Voor leerlingen die moeite hebben, geef een lijst met startzinnen voor open vragen (bijvoorbeeld 'Vertel eens over...', 'Hoe voelde je je toen...') om de drempel te verlagen.
• Verdiep je verder door leerlingen een compleet interview uit te werken met een docent of gastspreker, inclusief vragen, antwoorden en reflectie op het gesprek.

Kernbegrippen

Open vraag	Een vraag die uitnodigt tot een uitgebreid antwoord, vaak beginnend met woorden als 'hoe', 'waarom', 'wat' of 'vertel eens'.
Gesloten vraag	Een vraag die meestal een kort, specifiek antwoord uitlokt, zoals 'ja' of 'nee', of een enkel feit.
Verdiepende vraag	Een vraag die gesteld wordt na een eerder antwoord om meer details, uitleg of context te krijgen; een vorm van doorvragen.
Doorvragen	Het stellen van vervolgvragen om dieper in te gaan op een antwoord, onduidelijkheden op te helderen of ontbrekende informatie te verkrijgen.
Informatie verzamelen	Het actief zoeken naar en verkrijgen van feiten, gegevens of kennis over een bepaald onderwerp of persoon.