Maatschappijleer · Klas 3 VWO

Ideeën voor actief leren

Internationale Klimaatpolitiek

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat internationale klimaatpolitiek abstracte concepten zoals verantwoordelijkheidsverdeling en diplomatie verbindt aan concrete ervaringen. Door rollenspellen, debatten en tijdlijnen worden leerlingen uitgedaagd om historische feiten, wetenschap en politiek met elkaar te verbinden.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Duurzame ontwikkeling

• 30–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Projectonderwijs
• 50 min · Kleine groepjes

Conferentie Simulatie: Parijs-onderhandelingen

Verdeel de klas in delegaties van landen (ontwikkeld en ontwikkelend). Elke groep bereidt standpunten voor op basis van werkelijke posities en onderhandelt over een nieuw akkoord. Sluit af met een plenaire stemming en reflectie op compromissen.

Analyseer de belangrijkste internationale klimaatverdragen en hun doelen.

Facilitatietip

Geef tijdens de Conferentie Simulatie Parijs-onderhandelingen duidelijke rollen met belangenkaarten, zodat leerlingen zich kunnen inleven in de positie van specifieke landen.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'Welke internationale klimaatverdragen kent u en wat zijn hun belangrijkste doelen?'. Laat leerlingen in kleine groepen brainstormen en vervolgens hun bevindingen delen, waarbij de nadruk ligt op het Akkoord van Parijs en eerdere verdragen.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Projectonderwijs
• 30 min · Duo's

Debat Ronde: Lastenverdeling

Formeer pairs voor en tegen de stelling dat ontwikkelde landen 100% van de kosten moeten dragen. Gebruik feitenkaarten met uitstootdata. Wissel rollen en vote na afloop.

Vergelijk de verantwoordelijkheden van ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden bij klimaatactie.

Facilitatietip

Stuur het Debat Ronde Lastenverdeling door met een spreektijdklok van twee minuten per bijdrage om alle leerlingen betrokken te houden.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaart met de term 'Gezamenlijke maar gedifferentieerde verantwoordelijkheden'. Vraag hen om in twee zinnen uit te leggen wat dit principe inhoudt en een voorbeeld te geven van hoe dit verschilt tussen een ontwikkeld land en een ontwikkelingsland.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Projectonderwijs
• 40 min · Kleine groepjes

Tijdlijn Actie: Klimaatverdragen

In kleine groepen maken leerlingen een interactieve tijdlijn met mijlpalen, doelen en uitkomsten van verdragen. Presenteren aan de klas met evaluatie van effectiviteit.

Evalueer de effectiviteit van internationale samenwerking bij het halen van klimaatdoelen.

Facilitatietip

Laat de Tijdlijn Actie Klimaatverdragen visueel maken met afbeeldingen en jaartallen op een groot vel papier, zodat leerlingen de chronologie tastbaar ervaren.

Waar je op moet letten

Toon een grafiek met de historische CO2-uitstoot van verschillende landen. Vraag leerlingen om te identificeren welk land de grootste historische bijdrage heeft geleverd en welk land momenteel de grootste uitstoot per hoofd van de bevolking heeft, en leg kort uit waarom dit relevant is voor klimaatonderhandelingen.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden
• Besluitvorming

Activiteit 04

• Rollenspel
• 35 min · Hele klas

Rollenspel: COP-besluitvorming

Individuen nemen rollen als NGO, politicus of wetenschapper en pleiten voor actie. Groepsdiscussie volgt over haalbaarheid van doelen.

Analyseer de belangrijkste internationale klimaatverdragen en hun doelen.

Facilitatietip

Geef bij het Rollenspel Evaluatie COP-besluitvorming een checklist met criteria voor succesvolle onderhandelingen, zoals compromissen sluiten en feiten onderbouwen.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'Welke internationale klimaatverdragen kent u en wat zijn hun belangrijkste doelen?'. Laat leerlingen in kleine groepen brainstormen en vervolgens hun bevindingen delen, waarbij de nadruk ligt op het Akkoord van Parijs en eerdere verdragen.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Ervaren docenten benaderen deze stof door leerlingen eerst de historische context te laten verkennen via de Tijdlijn Actie, zodat ze de noodzaak van verdragen begrijpen. Vermijd te veel nadruk op alleen de klimaatwetenschap en focus in plaats daarvan op de politiek en ethiek van verdragen. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren wanneer ze zelf ervaren hoe moeilijk onderhandelen is, bijvoorbeeld via simulaties.

Succesvolle leerlingen tonen begrip van de kernprincipes van klimaatverdragen, kunnen de lastenverdeling tussen landen toelichten en passen dit toe in realistische onderhandelingscontexten. Ze reflecteren kritisch op de haalbaarheid en eerlijkheid van internationale afspraken.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de Conferentie Simulatie Parijs-onderhandelingen horen docenten vaak dat leerlingen zeggen dat alle landen evenveel verantwoordelijkheid moeten dragen.

  Gebruik het debat na de simulatie om leerlingen te laten reflecteren: geef ze de rolkaarten van ontwikkelde en ontwikkelingslanden en vraag hen om argumenten te bedenken die gebaseerd zijn op de principes van 'common but differentiated responsibilities'.

• Tijdens de Conferentie Simulatie Parijs-onderhandelingen gaan leerlingen ervan uit dat verdragen altijd nageleefd worden.

  Nadat de simulatie is afgerond, bespreek de uitkomsten: gebruik de rapportagekaarten van landen die zich niet aan afspraken houden om na te denken over waarom verdragen soms niet werken.

• Tijdens het Rollenspel Evaluatie COP-besluitvorming denken leerlingen dat ontwikkelingslanden geen bijdrage leveren aan klimaatactie.

  Geef leerlingen een tabel met nationale klimaatplannen van verschillende landen en laat ze in tweetallen analyseren welke maatregelen ontwikkelingslanden nemen, inclusief de steun die ze ontvangen.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Projectonderwijs
• Rollenspel