Beeldende vorming · Klas 1 VWO

Ideeën voor actief leren

Open en Gesloten Vormen

Actief leren werkt goed omdat leerlingen door te doen de nuances tussen open en gesloten vormen ontdekken. Door materialen direct te manipuleren, voelen ze de verschillen tussen stevigheid, lichtdoorlatendheid en ruimtelijke impact aan den lijve.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Beeldende vorming: Ruimtelijk werken
• SLO: Voortgezet onderwijs - Beeldende vorming: Compositie

• 25–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Casusanalyse
• 35 min · Kleine groepjes

Observatiestations: Open versus Gesloten

Richt vier stations in met voorbeelden van open en gesloten sculpturen, zoals draadwerk en massieve blokken. Leerlingen observeren lichtval, doorkijk en ruimtelijke interactie, maken schetsen en wisselen observaties uit. Roteren elke 7 minuten.

Hoe beïnvloedt de openheid of geslotenheid van een sculptuur de interactie met de omringende ruimte?

Facilitatietip

Tijdens Observatiestations: Open versus Gesloten, zorg dat leerlingen zowel de vorm als de omringende ruimte in hun notities vastleggen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een afbeelding van een sculptuur. Vraag hen om te beoordelen of het primair een open of gesloten vorm is en dit te onderbouwen met twee specifieke observaties over de structuur en de relatie met de ruimte.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Activiteit 02

• Casusanalyse
• 40 min · Duo's

Paarwerk: Materiaalexperimenten

In paren selecteren leerlingen materialen zoals gaas, plexiglas en klei. Ze bouwen kleine modellen, open en gesloten, en testen hoe deze de ruimte beïnvloeden door ze te verplaatsen en te belichten. Noteren expressieve verschillen.

Vergelijk de expressieve kracht van een massieve vorm met die van een transparante of geperforeerde vorm.

Facilitatietip

Bij Paarwerk Materiaalexperimenten, geef elk duo een specifieke constructietechniek mee om uit te proberen.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Hoe zou de impact van een sculptuur veranderen als we het materiaal van massief naar transparant zouden omzetten, of andersom?' Laat leerlingen in kleine groepen brainstormen en de belangrijkste ideeën delen.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Activiteit 03

• Casusanalyse
• 50 min · Kleine groepjes

Groepsontwerp: Hybride Sculptuur

Groepen ontwerpen een sculptuur die open en gesloten elementen combineert, schetsen een plan en bouwen met recyclebare materialen. Presenteren hoe het werk met de ruimte speelt en feedback uitwisselen.

Ontwerp een ruimtelijk werk dat speelt met de begrippen openheid en geslotenheid.

Facilitatietip

Bij Groepsontwerp: Hybride Sculptuur, vraag de leerlingen om eerst een schets te maken en pas dan materialen te selecteren.

Waar je op moet letten

Tijdens het ontwerpproces, loop langs de leerlingen en vraag hen om kort hun schets toe te lichten: 'Welke keuze maak je hier qua openheid of geslotenheid en welk effect beoog je daarmee?'

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Activiteit 04

• Casusanalyse
• 25 min · Individueel

Individueel: Ruimte-analyse

Leerlingen kiezen een alledaags object, analyseren of het open of gesloten is en tekenen varianten. Bouwen een mini-versie en reflecteren op veranderingen in expressie.

Hoe beïnvloedt de openheid of geslotenheid van een sculptuur de interactie met de omringende ruimte?

Facilitatietip

Voor de Individuele Ruimte-analyse, geef leerlingen een vast kader van observatiepunten om consistentie in hun analyse te waarborgen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een afbeelding van een sculptuur. Vraag hen om te beoordelen of het primair een open of gesloten vorm is en dit te onderbouwen met twee specifieke observaties over de structuur en de relatie met de ruimte.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete voorbeelden uit de omgeving, zoals een hekwerk versus een muur, om het begrip te verankeren. Vermijd abstracte uitleg en laat leerlingen eerst zelf ervaren hoe materialen en structuren de ruimte beïnvloeden. Onderzoek toont aan dat hands-on ervaring hierbij essentieel is om misconcepties te doorbreken.

Succesvolle leerlingen kunnen uitleggen hoe open structuren licht en lucht doorlaten en gesloten vormen ruimte definiëren. Ze tonen dit aan door bewuste keuzes te maken in hun eigen ontwerpen en die te onderbouwen met observaties of experimenten.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens Paarwerk Materiaalexperimenten, let op dat leerlingen denken dat open vormen altijd zwakker zijn.

  Geef elk duo een opdracht om een open structuur te bouwen met triangulatie en vraag hen om de stevigheid te testen met een kleine belasting.

• Tijdens Observatiestations: Open versus Gesloten, verwachten leerlingen dat gesloten vormen geen interactie met de ruimte hebben.

  Laat leerlingen de schaduwen en omtrekken van gesloten vormen tekenen en bespreek hoe deze de omringende ruimte beïnvloeden.

• Tijdens Groepsontwerp: Hybride Sculptuur, geloven leerlingen dat openheid de expressieve kracht vermindert.

  Moedig de groep aan om met transparante materialen te werken en observeer hoe licht en lucht de emotionele impact versterken.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Casusanalyse