Beeldende vorming · Groep 5

Ideeën voor actief leren

Kunst en Cultuur: Wereldwijd

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat leerlingen door directe vergelijkingen en praktijkervaringen patronen en betekenissen zelf ontdekken. Door kunstwerken uit verschillende culturen te analyseren, ontwikkelen ze een kritische blik en leren ze culturele nuances te waarderen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Beeldende vorming: kunstgeschiedenis
• SLO: Basisonderwijs - Beeldende vorming: reflectie

• 25–50 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• World Café
• 30 min · Duo's

Groepsvergelijking: Kunst uit Culturen

Deel kunstbeelden uit drie culturen uit (bijv. Afrikaans masker, Japans houtsnede, Europees portret). Laat paren overeenkomsten en verschillen noteren in expressie en waarden. Sluit af met klassenbespreking.

Vergelijk kunstwerken uit verschillende culturen en identificeer overeenkomsten en verschillen in hun expressie.

Facilitatietip

Tijdens Groepsvergelijking: Kunst uit Culturen geef elke groep een set kunstwerken uit verschillende regio’s en vraag hen om één gezamenlijk thema te formuleren dat alle drie de kunstwerken verbindt.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een afbeelding van een kunstwerk uit een niet-Nederlandse cultuur. Vraag hen om één culturele waarde te benoemen die zij in het werk herkennen en om één visueel element (kleur, vorm, symbool) te noemen dat deze waarde ondersteunt.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Sociaal Bewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• World Café
• 45 min · Kleine groepjes

Wereldkaart Presentatie: Culturele Kunst

Plak kunstwerken op een wereldkaart. Kleine groepen kiezen een werk, onderzoeken de cultuur en presenteren hoe het waarden weerspiegelt. Anderen stellen vragen.

Analyseer hoe kunst een spiegel kan zijn van de waarden, overtuigingen en geschiedenis van een cultuur.

Facilitatietip

Bij Wereldkaart Presentatie: Culturele Kunst ondersteun leerlingen bij het selecteren van relevante kunstwerken en moedig hen aan om korte historische context te integreren in hun presentatie.

Waar je op moet letten

Toon twee kunstwerken uit verschillende culturen naast elkaar. Stel de vraag: 'Welke overeenkomsten en verschillen zien jullie in hoe deze kunstenaars hun wereld hebben afgebeeld? Wat zegt dit over hun cultuur?' Laat leerlingen in tweetallen bespreken en daarna plenair delen.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Sociaal Bewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• World Café
• 50 min · Individueel

Creatieve Nabootsing: Eigen Cultureel Kunstwerk

Leerlingen kiezen een cultuur en maken een eenvoudig kunstwerk dat een waarde weergeeft (bijv. klei-masker). Deel in kring en bespreek betekenis.

Verklaar hoe kunst kan bijdragen aan het begrip en de waardering van andere culturen.

Facilitatietip

Bij Creatieve Nabootsing: Eigen Cultureel Kunstwerk bied leerlingen een keuze van materialen en geef hen een beperkt aantal symbolen om te gebruiken, zodat ze gefocust blijven op culturele betekenis.

Waar je op moet letten

Laat leerlingen een eenvoudige tabel maken met drie kolommen: 'Cultuur', 'Kunstwerk (voorbeeld)', 'Culturele waarde'. Vraag hen om deze in te vullen voor drie verschillende culturen die in de les zijn besproken, met behulp van de aangeboden voorbeelden en informatie.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Sociaal Bewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• World Café
• 25 min · Hele klas

Reflectieronde: Kunst als Spiegel

Toon video's van kunstenaars uit diverse culturen. Whole class bespreekt in rondje hoe kunst geschiedenis toont en begrip creëert.

Vergelijk kunstwerken uit verschillende culturen en identificeer overeenkomsten en verschillen in hun expressie.

Facilitatietip

Tijdens Reflectieronde: Kunst als Spiegel vraag leerlingen om hun reflectie te baseren op specifieke voorbeelden uit de voorgaande activiteiten, zoals kleurgebruik of symboliek.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een afbeelding van een kunstwerk uit een niet-Nederlandse cultuur. Vraag hen om één culturele waarde te benoemen die zij in het werk herkennen en om één visueel element (kleur, vorm, symbool) te noemen dat deze waarde ondersteunt.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Sociaal Bewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Ervaren leraren benaderen dit onderwerp door leerlingen eerst te laten observeren voordat ze interpreteren, om vooroordelen te voorkomen. Gebruik kunst uit bekende en onbekende culturen naast elkaar om contrast te creëren. Vermijd generalisaties door leerlingen te laten zoeken naar tegenvoorbeelden binnen één cultuur. Onderzoek toont aan dat betekenisvolle discussies over kunst de culturele competentie het sterkst vergroten.

Succesvol leren ziet er zo uit: leerlingen kunnen verbanden leggen tussen kunstwerken en culturele waarden, maken betekenisvolle vergelijkingen en passen hun inzichten toe in eigen werk. Ze uiten zich respectvol over diversiteit en tonen nieuwsgierigheid naar andere perspectieven.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens Groepsvergelijking: Kunst uit Culturen denken leerlingen dat kunst uit één cultuur altijd hetzelfde is.

  Geef elke groep binnen één cultuur verschillende voorbeelden, zoals zowel moderne als traditionele maskers uit West-Afrika, en vraag hen om verschillen in vorm en gebruik te benoemen.

• Tijdens Reflectieronde: Kunst als Spiegel denken leerlingen dat kunst alleen dient om mooi te zijn.

  Laat leerlingen tijdens deze activiteit specifiek kijken naar symbolen en kleuren en vraag hen een schriftelijke toelichting te geven over de culturele betekenis van deze elementen.

• Tijdens Wereldkaart Presentatie: Culturele Kunst denken leerlingen dat Westerse kunst superieur is.

  Moedig leerlingen aan om tijdens hun presentatie universele thema’s zoals natuur of familie te benoemen en deze te vergelijken met niet-westerse werken, bijvoorbeeld een Nederlandse landschapsschilderij met een Japanse prent van Mount Fuji.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• World Café