Algemene Natuurwetenschappen · Klas 5 VWO

Ideeën voor actief leren

Genetische Modificatie en Ethiek

Genetische modificatie staat aan de frontlinie van de moderne biologie en roept fundamentele ethische vragen op, passend bij SLO Domein F en C1. In deze module leren leerlingen over de werking van technieken zoals CRISPR-Cas, waarmee DNA met ongekende precisie kan worden aangepast. We bespreken toepassingen in de landbouw (resistentere gewassen), de geneeskunde (gentherapie) en de mogelijke aanpassing van menselijke embryo's.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO Domein F: Maatschappij en technologie
• SLO Domein C1: Ontstaan en ontwikkeling van leven

• 20–60 min
• Duo's → Hele klas
• 3 activiteiten

Activiteit 01

• Formeel debat
• 60 min · Kleine groepjes

Formeel debat: De 'Designer Baby'?

Verdeel de klas in ethische commissies die moeten beslissen over hypothetische aanvragen voor genetische aanpassing: van het genezen van een dodelijke ziekte tot het kiezen van oogkleur of intelligentie. Ze moeten hun besluit baseren op ethische principes zoals autonomie en rechtvaardigheid.

Wat zijn de voordelen van genetisch gemodificeerde organismen (GMO's)?

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Onderzoekskring
• 45 min · Kleine groepjes

Onderzoekskring: GMO's in de Supermarkt

Leerlingen onderzoeken de regelgeving rondom genetisch gemodificeerde organismen in de EU versus de VS. Ze presenteren de argumenten van zowel voorstanders (voedselzekerheid) als tegenstanders (ecologische risico's) in een vergelijkende tabel.

Welke ethische grenzen moeten we stellen aan het aanpassen van menselijk DNA?

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Zelfbewustzijn

Activiteit 03

• Denken-Delen-Uitwisselen
• 20 min · Duo's

Denken-Delen-Uitwisselen: CRISPR-Cas Toepassingen

Leerlingen bedenken individueel één probleem dat met CRISPR-Cas opgelost zou kunnen worden. Ze bespreken met hun partner welke onvoorziene ecologische of sociale gevolgen deze oplossing zou kunnen hebben.

Hoe beïnvloedt deze technologie de wereldwijde landbouw?

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

---

Pas op voor deze misvattingen

• Genetische modificatie is 'on natuurlijk' en daarom per definitie slecht.

  Veel processen in de natuur (zoals virussen die DNA overdragen) zijn vormen van genetische uitwisseling. Door te kijken naar de geschiedenis van klassieke veredeling, zien leerlingen dat de mens al duizenden jaren het DNA van planten en dieren beïnvloedt.

• Met CRISPR-Cas kunnen we nu alles in het DNA direct en foutloos aanpassen.

  Hoewel CRISPR heel precies is, zijn er nog steeds 'off-target' effecten waarbij onbedoeld stukken DNA worden gewijzigd. Het bespreken van deze technische beperkingen is essentieel voor een realistisch ethisch debat.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Formeel debat
• Onderzoekskring
• Denken-Delen-Uitwisselen